تحصیل مال نامشروع

در هر جامعه ای اشخاصی وجود دارند که اموال خود را از راه های نامشروع و غیر قانونی به دست می آورند. در ارتباط با این افراد مفهومی تحت عنوان تحصیل مال نامشروع عنوان می شود. این قانون واکنشی است علیه جرایم مالی که روزانه بطور چشمگیری در جامعه رو به افزایش می باشد.

در ارتباط با تحصیل مال نامشروع ممکن است سوالاتی تحت عنوان اینکه آیا جرم تحصیل مال نامشروع همان جرم کلاهبرداری است؟ یا مجازات این جرم چه می باشد، پیش بیاید. شهرداد در این مقاله قصد دارد بطور کامل شما را با تحصیل مال نامشروع و قوانینی که در ارتباط با آن وجود دارد آگاه کند. پس در ادامه با ما همراه باشید.

تحصیل مال نامشروع چیست؟

اگر بخواهیم به طور معنای لغوی به بررسی این کلمه بپردازیم تحصیل به معنای کسب کردن و نامشروع به معنای غیرقانونی می باشد. پس تحصیل مال نامشروع به معنای کسب درآمد از راه های غیرقانونی و خلاف شرع و قوانین، پس این کار جرم محسوب شده و در قوانین جمهوری اسلامی مجازات به همراه دارد.

مجازات جرم تحصیل مال نامشروع چیست؟

طبق قانون تشدید مجازات مرتکبین ارتشاء، اختلاس و کلاهبرداری در قانون جمهوری اسلامی ایران، مجازاتی که برای این جرم تعیین شده است. علاوه بر موضوع رد مال باید به میزان 2 برابر مالی که به دست آورده است جریمه نقدی پرداخت کند و یا اینکه سه ماه تا دو سال حبس بکشد.

البته توجه کنید که در جرم تحصیل مال نامشروع داشتن وکیل بسیار مهم و تاثیرگذار است به دلیل اینکه نوع دفاعیات وکیل در تشخیص دادن تقدم و تاخر عناصر قانونی جرم می تواند بسیار مفید باشد.

تحصیل مال نامشروع جرمی آنی است یا مستمر؟

با توجه به قانون گذار تحصیل مال نامشروع یک جرم آنی می باشد نه مستمر. به دلیل اینکه قانون گذار در این موارد کارهایی را تحت عنوان جرم قرارداده است که با توجه به موقعیت مالی یا شغلی اشخاص است و خاص کسانی می باشد که در شرایط خاصی می توانند از این امتیازات استفاده کنند.

پس همانطور که گفتیم این جرم یک جرم آنی است. جرم آنی به چه معناست؟ به این معناست که به محض وقوع جرم در لحظه انجام عمل قانون می تواند مجرم را تحت تعقیب قرار دهد و برای او مجازات تعیین کند.

در جرم تحصیل مال نامشروع چه موضوعاتی مطرح می شود؟

با توجه به قانون موضوعاتی که این جرم را شامل می شود را می توان به 4 مورد دسته بندی کرد:

مورد اول: تقلب کردن در پخش و توزیع کالاهایی که قرار بوده است تحت ضوابط و شرایط مشخصی توزیع شوند.

مورد دوم: در هنگام خرید و فروش امتیازاتی مانند جواز صادرات و واردات کالا را قرار دهید.

مورد سوم: سوء استفاده کردن از امتیازاتی که مختص به افراد خاصی می باشد برای مثال کسانی که جواز صادرات و واردات دارند و چیزی که در عرف تحت عنوان موافقت اصولی نام گذاری شده است.

مورد چهارم: و در نهایت به طور کل به دست آوردن مالی که روش به دست آوردن آن از نظر قانونی مشروعیت نداشته باشد.

عناصر تشکیل دهنده این جرم چیست؟

هر جرمی از عناصری تشکیل شده است که جرم تحصیل مال نامشروع هم از این قاعده مستثنی نمی باشد و عناصر خود را دارد. این عناصر شامل:

  •       عنصر قانونی
  •       عنصر مادی
  •       عنصر روانی

که در ادامه به بررسی هر کدام از این عناصر بصورت مجزا می پردازیم.

عنصر قانونی جرم تحصیل مال نامشروع

تنها عنصر قانونی جرم تحصیل مال نامشروع ماده 2 قانون تشدید مجازات مرتکبین اختلاس و کلاهبرداری تصویب شده در تاریخ 1364 و اصلاح شده در تاریخ 1367 است که متن آن در ادامه به شرح ذیل می باشد:

«هرکس به نحوی از انحاء امتیازاتی را که به اشخاص خاص به جهت داشتن شرایط مخصوص تفویض می‌گردد نظیر جواز صادرات و واردات و آنچه عرفاً موافقت اصولی گفته می‌شود در معرض خرید و فروش قرار دهد و یا از آن سوءاستفاده نماید و یا در توزیع کالاهایی که مقرر بوده، طبق ضوابطی توزیع نماید مرتکب تقلب شود و یا به طور کلی مالی یا وجهی تحصیل کند که طریق تحصیل آن فاقد مشروعیت قانونی بوده است، مجرم محسوب و علاوه بر رد اصل مال به مجازات سه ماه تا دو سال حبس و یا جریمه نقدی معادل دو برابر مال به دست آمده محکوم خواهد شد.»

با توجه به این قانون محدوده این ماده شامل سه نوع جرم است که براساس این سه عنوان می توان تشخیص داد که آیا فرد خاطی جرمی در این زمینه مرتکب شده است یا خیر، این سه عنوان عبارت اند از:

  •       تحصیل مال
  •       سوء استفاده از امتیاز یا حتی خرید و فروش آن
  •       تقلب کردن در پخش محصولاتی که پیرو قوانینی مشخص و معین است.

عنصر مادی جرم تحصیل مال نامشروع

شکل بیرونی و خارجی جرم را عنصر مادی آن می نامند. هر چیزی که در جرم تحصیل مال نامشروع اثرگذار باشد را عنصر مادی آن جرم گویند. عنصر مادی جرم را می توان تحت سه عنوان نام گذاری کرد رفتار مجرمانه، اوضاع و احوال و شرایط ارتکاب جرم و نتیجه حاصله از ارتکاب آن که در ادامه آن را بطور کامل برای شما شرح خواهیم داد.

رفتار مجرمانه در جرم تحصیل مال نامشروع

هر عمل یا کار غیر قانونی که به طور خاص مورد جرم انگاری قرار نگرفته باشد شامل رفتار مجرمانه این جرم می شود. به طور مثال فردی که برای انجام دادن یک کار دولتی یک مبلغی را به صورت کاملا غیر قانونی دریافت می کند. تحت عنوان عناوینی مانند اختلاس یا کلاهبرداری قرار می گیرد.

محدوده مشمولیت این جرم بسیار گسترده است و یکی از مهم ترین ایراد هایی که بر این جرم وارد است همین مسئله جرم انگاری آن است. به همین دلیل به هر عملی که از قصد مالی دیگری را به طور کاملا غیرقانونی به دست آورد، جرم تحصیل مال نامشروع می گویند.

البته باید به این نکته مهم توجه داشت که در این نوع از جرم باید اثراتی دقیق و قابل قبول مبنی بر دریافت مال دیگری مشهود باشد. در اصل شرط لازم و اصلی در اثبات این جرم همین تحصیل مال می باشد. پس می توان نتیجه گرفت اگر وجهی در این میان به دست نیاید در نتیجه جرمی هم صورت نگرفته است.

شرایط و احوالات مرتکب شدن جرم تحصیل مال نامشروع

در قانون این عبارت توسط قانونگذار صراحتا اعلام شده است که: «به طور کلی مال یا وجهی تحصیل کند که طریق تحصیل آن فاقد مشروعیت قانونی بوده است.» این عبارت به یک اقدام کلی و جرم انگاری عام اشاره دارد.

با توجه به این عبارت هرگونه تصرف یا تحصیل در مال فرد دیگری بصورت غیر قانونی و بدون داشتن ضمانت اجرای کیفری شامل این جرم می شود. از طرف دیگر شخصی که این جرم را مرتکب شده است و موضوع اتفاق افتاده در این مورد نیز از اهمیت بالایی برخوردار است که در ادامه آن را عنوان خواهیم کرد:

مرتکب جرم

برای ارتکاب این جرم لزوم به داشتن ویژگی خاصی نیست بلکه هر شخص حقیقی و حقوقی می تواند مرتکب این جرم باشد و به عنوان مجرم شناخته شود.

موضوع جرم

موضوع این جرم می توان تحصیل هر نوع مال یا پولی باشد برای مثال اسناد و مدارک، وجه نقد، حواله ها، اموال منقول یا غیر منقول، اوراق بهادار و از این دست موارد باشد.

عنصر روانی جرم تحصیل مال نامشروع

به طور کلی در ارتکاب هرگونه جرمی عنصر روانی هم در آن نقش به سزایی دارد که این جرم هم از این قاعده مستثنی نیست و به بیانی دیگر این جرم نیازمند به وجود داشتن عنصر روانی در زمان مرتکب شدن فرد به آن می باشد. به دلیل اینکه این جرم از جمله جرایم عمدی است. عنصر روانی در این جرم دو نوع است که به آن ها سوءنیت عام و سوءنیت خاص می گویند.

سوءنیت عام

به طور کلی سوءنیت عام به این معناست که فرد با اراده خودو به طور کاملا عمدی مرتکب این رفتار مجرمانه شده است. پس با توجه به همین موضوع اگر فردی از روی اشتباه یا سهل انگاری مال فرد دیگری را به دست آورد مشمول این جرم نمی شود.

سوءنیت خاص

به طور کلی سوءنیت خاص به این معناست که فرد خاطی قصد به نتیجه رساندن جرم را دارد. به بیانی دیگر مجرم و فرد خاطی با پیش زمینه قبلی و برنامه ریزی به دنبال به دست آوردن مال فرد دیگر بوده و تصاحب آن مال می تواند از مصادیق سوءنیت خاص باشد.

مجازات جرم تحصیل مال نامشروع چیست؟

همانگونه که پیش تر به آن اشاره کردیم با توجه به قانون تشدید مجازات مرتکبین ارتشاء اختلاس و کلاهبرداری مجازاتی که برای این افراد در نظر گرفته شده است علاوه برد رد مال، جریمه نقدی معادل با دو برابر مال به دست آمده و یا سه تا دو سال حبس است.

جمع بندی

با توجه به تمام نکات ذکر شده در مورد جرم تحصیل مال نامشروع، برای رسیدگی بهتر این نوع از پرونده و تسریع در روند انجام پرونده وجود یک وکیل باتجربه در زمینه اینگونه پرونده ها بسیار لازم و مفید است.

شما می توانید با مراجعه به اپلیکیشن شهرداد اقدام به مشاوره با وکیلان حرفه ای و باتجربه ما در تمام زمینه های حقوقی کنید. مطمئن باشید که وکیلان ما از ابتدا تا انتهای مسیر برای هموار کردن راه شما همراهتان هستند.

دکمه بازگشت به بالا