اسناد اقاله

امروزه عقد قراردادها جزء مهمی از زندگی ما شده است و برای کارهایمان ممکن است در طول یک سال قراردادهای متعددی را تنظیم کنیم پس لازم است که در ارتباط با مفاهیمی مانند اسناد اقاله اطلاعات جامع و کاملی داشته باشیم.

اقاله از مهم ترین مفاهیمی است که هر فردی باید به آن توجه کند. در این مقاله شهرداد قصد دارد که شما را با مفهوم کلی اقاله، و این که اسناد اقاله چیست و حقوق و مبنای آن در قانون چیست، آشنا کند پس با ما همراه باشید.

اقاله به چه معناست؟

اقاله در اصل یک اصطلاحی است که در فقه عنوان می شود. که به معنای موافقت با انحلال یک قرارداد می باشد. در اصل علت اصلی اقاله این است، در مواردی  که دو طرف پس از عقد قرارداد و معامله ای پشیمان شوند. می توانند بدون هیچگونه ضرری برا دو طرف قرار داد خود را فسخ کنند.

به این نکته توجه کنید که در اسناد اقاله دو طرف قرارداد با هم تصمیم می گیرند که شرایط را به حالت قبل از قرارداد برگردانند. به همین دلیل امکان اضافه کردن یا حذف کردن شرطی هم در این حالت امکان پذیر نیست. اگر شرط بگذارند هم آن شرط باطل می شوند و هم اقاله.

نکته بسیار مهم دیگر این است که اسناد اقاله در وقف، اقاله اخبار، نکاح، ضمان، ایقاعات امکان پذیر نمی باشد. همچنین لازم به ذکر است که اسناد اقاله دارای ماهیت و مبنایی هستند که این دو موضوع جدا از یکدیگر هستند.

ماهیت اقاله چیست؟

همانطور که پیشتر به آن اشاره کردیم اقاله بطور کل در لغت به معنای آزاد کردن یا رها سازی چیزی یا کسی از اتفاقی که به وجود آمده است. از منظر علمای حقوقی نیز اقاله به معانی مختلف تعریف می شود که در ادامه به آن ها اشاره خواهیم کرد.

  •       برهم زدن قراردادی با رضایت و توافق دو طرف
  •       برهم زدن معامله ای با قرارداد و توافق دو طرف
  •       برهم زدن عقدی با توافق و سازش دو طرف
  •       محل ساختن عقد یا قراردادی با رضایت و توافق دو طرف

اما به طور کلی همانطور که به آن اشاره کردیم اسناد اقاله به معنای برهم زدن عقد و قراردادی با رضایت و سازش دو طرف آن قرارداد. البته ماهیت و مبنای اقاله و اسناد اقاله باهم متفاوت است که در ادامه به طور کامل به بررسی ماهیت و مبنای اقاله می پردازیم.

ماهیت اقاله چیست؟

بین علما در ارتباط با ماهیت اقاله اختلاف نظر وجود دارد به دلیل اینکه در اقاله آثار باقی مانده از قرارداد در آینده از بین می رود. به همین دلیل بسیاری از فقهای امامیه اسناد اقاله را با فسخ بیع یکسان می دانند. اما برخی از فقها همانند فقهای ملکی اقاله را همان بیع می دانند.

لازم به ذکر است که انتخاب هریک از این دو نظر علاوه بر تفاوت علمی که با یکدیگر دارند از نظر حقوقی هم دارای آثار و شرایط گوناگونی هستند.

مبنای اقاله چیست؟

مبنای اقاله در اصل همان حاکم بودن اراده است. حاکم بودن اراده در ارتباط با همان اراده ای است که باعث شده است دو طرف قرارداد عقد خود را از بین ببرند و به جای آن اراده آن ها روی کار آمده است. در اصل این دو اراده توانایی آن را داشته اند که خود را از بند قراردادشان رها کنند.

به همین دلیل می توان گفت که اقاله فط در ارتباط با بیع نیست و می توان برای قواعد عمومی قرارداد ها نیز تحت عنوان اسناد اقاله از آن استفاده کرد.

عناصر عقد اسناد اقاله چیست؟

اسناد اقاله هم، مانند دیگر عقود عناصری دارد که در ادامه به آن می پردازیم:

  •       به دلیل اینکه این امر از طریق توافق انجام می شود پس رضایت دو طرف بسیار واجب است.
  •       قرارداد اولی که تنظیم شده است از جمله عقود لازم یا اینکه حداقل از سوی یکی از افراد لازم باشد.
  •       یک قرارداد شفاهی یا کتبی و لازم الاجرا باد وجود داشته باشد.

در چه صورتی اقاله صحیح می باشد؟

در اسناد اقاله با توجه به شرایط زیر اقاله صحیح می باشد:

  •       دو طرف مورد معامله باید قصد و رضایت داشته باشند.
  •       هر دو طرف باید اهلیت داشته باشند.
  •       موضوع اقاله باید معلوم و مشخص باشد.

اقاله ملک به چه معناست؟

این نوع اقاله هم مانند هر نوع اقاله ای به معنای برهم زدن قرارداد ملکی است که بین دو طرف تنظیم شده است. و هر دو طرف از بهم خوردن قرارداد راضی هستند.

یکی از نکاتی که باید به آن توجه داشت این است که، پس از اقاله یک قرارداد تمام اجزای آن هم از بین خواهد رفت و بعد از آن هیچ یک از طرفین نمی توانند ادعایی داشته باشند. پس بعد از اقاله پول یا سند یا هر چیز دیگری به حالت قبل باز می گردد و  دو طرف معامله دیگر هیچگونه تعهدی نسبت به یکدیگر ندارند.

چگونه می توان دعوی اثبات اقاله را عنوان کرد؟

این نوع از دعوی یک دعوی مالی می باشد بدین صورت که هزینه ای که برای دادرسی آن وجود دارد بر طبق دعاوی مالی محاسبه خواهد شد. هزینه دادرسی ثبت دعاوی اسناد اقاله تا 1 میلیون تومان، 2 درصد و بیش از آن 3 درصد از مبلغ خواسته شده است.

برای رسیدگی این دعوی هم مانند دعاوی دیگر نیازمند به تسلیم یک دادخواست نزد دفاتر خدمات الکترونیک قضایی است. فرد به دفتر خدمات الکترونیک قضایی رفته و خواسته خود را برای صادر کردن حکم اسناد اقاله موضوع قرارداد تقاضا می کند و پس از تکمیل آن، برای شروع رسیدگی آن را ارائه خواهد داد.

به دادگاهی که برای رسیدگی به این دعاوی اسناد اقاله می باشد، دادگاه محل اقامت می گویند.

مراحل اجرای اقاله در دفاتر اسناد رسمی

  1. مشخص شدن موضوع حق فسخ داشتن فرد
  2. فسخ کننده باید حاشیه سند را امضا کرده و به ثبت دفتر برسد
  3. فسخ کننده سند باید حاشیه سند را امضا کند و در دفتر ثبت شود
  4. امضاء فسخ کننده باید تایید شود و سردفتر باید فسخ شدن اسناد اقاله را تایید کند و آن را امضا کند.
  5. لاشه اسناد اقاله و آگهی فسخ شدن آن را باید به اداره ثبتی که در خصوص املاک است ارسال کنید.

تفاوت فسخ با اقاله

خیلی از افراد عادی ممکن است اقاله را با فسخ یکی دانسته و هر دو را یکسان بدانند در صورتیکه این دو مفهوم کاملا با یکدیگر متفاوت است برای مثال:

  •       در هنگام فسخ یک قرارداد این کار براساس قانون انجام می شود اما در اقاله اسناد، با توجه به رضایت و قصد تو طرف معامله اقاله انجام می گیرد.
  •       اقاله در صورتی امکان پذیر است که قرارداد وارد فاز عقد دوم شود اما برای فسخ یک قرارداد، مفهومی تحت عنوان عقد دوم تعریف نشده است.
  •       در مواردی که نیاز به فسخ یک قرارداد می باشد، نیاز به حکم دادگاه است. اما در اسناد اقاله هر دو طرف با توافق کردن با یکدیگر و طی یک سند عادی و رسمی می توانند اقاله را انجام دهند.

 جمع بندی

با توجه به نکات ذکر شده در ارتباط با اسناد اقاله، هر فردی می تواند شخصا اقدام به اقاله اسناد خود کند. اما در این میان ممکن است شرایطی در قرارداد ذکر شده باشد که لازم باشد شما با یک وکیل مجرب در آن زمینه مشورت کنید.

در این زمان شما می توانید با مراجعه به اپلیکیشن حقوقی شهرداد تمام سوالات خود را در زمینه اسناد اقاله یا دیگر مسائل حقوقی را از وکلای با تجربه ما بپرسید. همچنین می توانید اقدام به رزرو وقت مشاوره در ارتباط با پرونده های مختلف حقوقی خود کنید. شهرداد برای پاسخگویی به سوالات شما و همراهی شما در پرونده های حقوقی اتان آماده به خدمت رسانی است.

  • نمونه اسناد اقاله

    نمونه اسناد اقاله  طرف اول قرارداد : خانم/ آقاي……..فرزند آقاي………داراي شناسنامه شماره……….صادره از……….متولد………..ساكن: …………………………….. طرف دوم قرارداد : خانم/ آقاي……..فرزند…

    بیشتر بخوانید »
دکمه بازگشت به بالا