شرکت ها

نکاتی در مورد دفتر اسناد رسمی و شرایط تاسیس آن

حرفه سردفتری و دفتریاری از مشاغلی می باشد که دارای سابقه بسیار طولانی بوده و به سخنی دیگر از زمانی که بشر به ارزش اموال و دارایی های خود پی برد، این شغل اهمیت بسیار پیدا کرد. در ایران نیز بسیاری از دانشجویان رشته حقوق و سایر رشته های تحصیلی مرتبط هرساله به قصد مشغول شدن به این شغل تلاش می کنند. در این نوشته قصد داریم تا به ارائه تعدادی از نکات کاربردی در زمینه اسناد رسمی و شرایط متقاضیان بپردازیم.

تعریف اسناد رسمی و سابقه تاریخی

منظور از حقوق ثبت اسناد و املاک مجموعه قوانین و مقرراتی است که مربوط به ثبت اسناد و املاک می باشد و منظور از ثبت نوشتن معاملات و قراردادها در دفاتر رسمی می باشد. همچنین همانطور که اشاره شد این حرفه از نظر تاریخی دارای سابقه طولانی مدت می باشد. و قدیمی ترین سندی که یافت شده مربوط به چهار هزار سال قبل از میلاد است.

تشکیلات اداری

تشکیلات اداری در این مورد در ابتدا به صورت اداره ثبت اسناد و تابع وزارت عدلیه بود. تا اینکه در سال ۱۳۵۲ اداره کل ثبت اسناد و املاک به یک سازمان تبدیل شد و رئیس آن سمت معاونت وزارت دادگستری را دارا شد. لازم به ذکر است وزارت دادگستری تشکیلات و پست های سازمانی ثبت اسناد و املاک را برای تأیید به سازمان امور اداری و استخدامی کشور پیشنهاد می کند. درحال حاضر تشکیلات ثبت در اکثر مراکز استان ها بصورت اداره کل و در شهرستان ها اداره ثبت اسناد و املاک است. همچنین در کلان شهرها مانند تهران اداره ناحیه نیز تاسیس شده است.

تعریف دفترخانه

برای ارائه تعریفی دقیق از این اصطلاح باید به بررسی قانون دفاتر اسناد رسمی و کانون سردفتران و دفتر یاران مصوب ۲۵/۴/۱۳۵۴ بپردازیم که در هفت فصل و ۷۶ ماده به تصویب مجلس شورای ملی رسیده است. براساس ماده یک این قانون: دفترخانه اسناد رسمی واحد وابسته به وزارت دادگستری است و برای تنظیم و ثبت اسناد رسمی طبق قوانین و مقررات مربوطه تشکیل می شود، لازم به ذکر است سازمان و وظایف دفترخانه تابع قوانین و نظامات تابع آن است. این تعریف که قانون مصوب سال۵۴ ارائه داده است نسبت به تعاریف سابق بیشتر به بررسی معنای حقوقی این اصطلاح نگریسته است و آن را دارای یک شخصیت حقوق عمومی می داند.

اسناد رسمی

مقاله پیشنهادی: نشانی تمام ادارات کل حقوقی بانک های کشور

شرایط تأسیس دفترخانه

برای تأسیس دفترخانه بایستی شرایطی که در قانون دفاتر اسناد رسمی پیش بینی شده را رعایت نمود. بنابراین در صورت رعایت شرایط مقرر اشخاص دارای صلاحیت می توانند پس از طی تشریفات قانونی توسط قوه قضائیه، و سازمان ثبت اسناد و املاک کشور و ابلاغ برای اخذ پروانه اقدام به تشکیل دفترخانه در محل مورد نظر اقدام نمایند. همچنین ضرورتی ندارد که اداره ثبت شرکت ها و موسسات غیرتجاری در این مورد اقدام به تصمیم گیری کنند. بنابراین تأسیس دفترخانه تابع اخذ مجوز می باشد و تابع نظام ثبت اجباری مؤسسات خصوصی نمی باشد.

شرایط انتخاب سردفتران

فصل دوم قانون مصوب سال ۱۳۵۴ به بررسی شرایط قانونی انتخاب سردفتران و دفتریاران نموده است. ماده ۶ قانون مذکور به هفت دسته از افراد اجازه می دهد که تصدی دفتر اسناد رسمی را عهده دار شوند. که عبارتند از:

۱- دارندگان دانشنامه لیسانس حقوق قضایی از دانشکده حقوق یا علوم منقول از دانشکده الهیات.

۲- کسانی که دارای حداقل دوسال سابقه خدمات قضایی یا وکالت پایه یک دادگستری باشند.

۳- سایر لیسانسه ها به شرط داشتن سه سال سابقه دفتریاری.

۴- اشخاصی که از مراجع مسلم دارای تصدیق اجتهاد طبق آیین‌نامه‌ای که به تصویب وزارت دادگستری می رسد باشند.

۵- دفتر یارانی که دارای گواهی قبول امتحان مخصوص سردفتری یا دفتریاری موضوع شق سوم ماده ۱۰ قانون ۱۳۱۶ باشند به شرط داشتن پنج سال سابقه دفتریاری.

۶- دفتریارانی که دارای دیپلم کامل متوسطه باشند به شرط داشتن هفت سال سابقه دفتر یاری اول دارند.

۷- دفتریاران اول که در تاریخ تصویب این قانون شاغل بوده و ۱۵ سال سابقه دفتریاری اعم از متناوب و مستمر داشته باشند.

تاسیس دفتر اسناد رسمی

مقاله پیشنهادی: میزان مالیات وکلا چقدر است؟

اشخاص فاقد شرایط لازم

براساس ماده ۶ قانون مصوب سال ۱۳۱۶ هفت دسته از افراد را نمی توان به سردفتری یا دفتریاری منصوب نمود که عبارتند از:

۱- اتباع بیگانه.

۲- کسانی که تحت ولایت یا قیومیت باشند.

۳- محکومین انفصال ابد از خدمات دولتی یا وزارت عدلیه.

۴- محکومین به جنایت و اشخاصی که به واسطه ارتکاب به جنایت تحت محاکمه هستند.

۵- محکومین به جنحه.

۶- اشخاص معروف به فساد اخلاقی یا معتادین.

۷- اشخاصی که به حکم محکمه انتظامی مقرر در ماده۳۶ از شغل سردفتری یا دفتریاری بطور موقت یا دائم محروم شدند.

شرایط سنی متقاضیان

حداقل سنی که برای اشتغال به این حرفه لازم می باشد ۲۴ سال می باشد، همچنین حداکثر سن برای متقاضیان ۵۰ سال می باشد.(ماده ۹ قانون دفاتر اسناد رسمی) همچنین براساس ماده ۱۱ این قانون اشخاصی که در این زمینه کاری فعالیت می کند در سن ۶۵ سالگی بازنشسته خواهند شد. نکته ای که در این خصوص قابل توجه است این می باشد که حداکثر سن متقاضیان ۵۰ سال می باشد در حالی که سن بازنشستگی ۶۵ سال می باشد. بنابراین این شرایط و تنها ۱۵ مهلت کار برای این دسته افراد علاوه بر اینکه راندمان کاری را پائین می آورد می تواند سبب پرداخت حقوق بازنشستگی و بیمه از بودجه کانون سردفتران به این افراد شود.

مشاغل منافی سردفتری

برای اشتغال به این حرفه علاوه بر شرایط سلبی که وجود دارد، مشاغلی وجود دارند که با اشتغال به آن ها نمی توان وارد این حیطه کاری شد. این مشاغل گرچه مشاغل نامشروع و غیرمجاز نیستند، با این حال به دلایل مختلفی اشتغال به هرکدام از آن ها مانع ورود به شغل سردفتری یا دفتریاری می شود. این مشاغل عبارتند از:

۱- قضاوت و وکالت دادگستری و عضویت در موسسات دولتی وابسته به دولت و شهرداری ها.

۲- اشتغال به امر تجارت برابر تعریف ماده یک قانون تجارت.

۳- عضویت در هیئت مدیره و مدیریت عامل شرکت های تجاری و بانک ها و یا موسسات بیمه و یا موسسات دولتی و یا وابسته به دولت.

۴- مدیریت روزنامه یا مجله اعم از مدیر مسئول یا مدیر داخلی و صاحب امتیاز و سردبیر.

خلاصه

این حرفه از زیرمجموعه های حقوق عمومی محسوب می گردد و اشخاص با داشتن شرایط مذکور در قوانین مربوطه می توانند اقدام به جذب در این مشاغل شوند. برای دسترسی به تمامی احکام، قوانین و مقررات کشور از گذشته تا کنون می توانید اپلیکیشن شهرداد را به صورت رایگان دانلود کنید.

منابع

عباسی داکانی خسرو، حقوق ثبت اسناد، نشر میزان، پاییز ۹۷

شهری غلامرضا، حقوق ثبت اسناد و املاک، جهاد دانشگاهی، ۹۷

یک دیدگاه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا