ماهیت طلاق توافقی در قانون مدنی

1
34
طلاق توافقی در قانون مدنی

ازدواج عقدی است که در فرهنگ ایرانی-اسلامی بسیار قابل توجه بوده و به آن سفارش شده است تا حدی که پیامبر اسلام (ص) می فرمایند: کسی که ازدواج نکند دینش کامل نمی شود. از طرفی دیگر نیز بسیاری از افراد به ویژه جوانان این عقد را پلی به سمت خوشبختی و کمال ابدی می بینند. با این حال ممکن است حوادث و اتفاقاتی رخ دهد که زندگی مشترک زوجین را به جدایی برساند. جدایی نیز روی دیگری از زندگی مشترک می باشد که ممکن است به دلایل مختلفی رخ دهد. یکی از روش های انحلال نکاح که نسبت به سایر روش ها مسالمت آمیزتر می باشد طلاق توافقی نام دارد. در این نوشته قصد داریم به معرفی و بررسی مراحل و شرایط این نوع از انحلال نکاح با توجه به قانون مدنی بپردازیم.

تعریف حقوقی طلاق

براساس قانون مدنی طلاق حقی است که به صورت انحصاری به مرد داده شده و او می تواند هر زمانی که خواست به موجب این حق قانونی از همسر خود جدا شود. (ماده۱۱۳۳) البته باید به این نکته توجه نمود که زن نیز تحت شرایطی و به موجب حکم دادگاه می تواند این عمل حقوقی را انجام دهد و دادخواست طلاق دهد. نکته مهم دیگری که باید به آن اشاره کرد این می باشد که این امر تنها در خصوص نکاح دائم قابل اجرا است و جایی در نکاح موقت ندارد.

ماهیت حقوقی طلاق

یکی از عواملی که می تواند به فهم به این موضوع که به چه دلیلی طلاق حقی است که در اختیار شوهر می باشد کمک کند، شناسایی ماهیت حقوقی آن است. برخلاف تصور عده زیادی از مردم این عمل حقوقی در دسته بندی عقود نیست و ایقاع می باشد زیرا مشخصاتی که برای یک عقد لازم است را دارا ندارد. در ایقاع نیازی به توافق دو طرف برای فسخ یا برهم زدن وجود ندارد و تنها به اراده یک نفر اثر حقوقی آن ایجاد می شود. در نتیجه قصد و رضای طرفین شرط صحت آن نیست و شوهر می تواند هر زمان که اراده کند این عمل حقوقی را انجام دهد.

تعریف طلاق توافقی

در تعریف این نوع از طلاق همانطور که در مقدمه بحث بدان اشاره شد می توان آن را یک جدایی مسالمت آمیز و دوستانه نامید. در ادامه باید به بررسی مفاد مندرج در قانون مدنی و قانون حمایت از خانواده مصوب ۱۳۹۱ بپردازیم.

طلاق توافقی

مقاله پیشنهادی: چگونگی طلاق در صورت غیبت همسر

قانون حمایت خانواده ۱۳۵۳ و ۱۳۹۱

قانون حمایت خانواده مصوب ۵۳ اولین سند حقوقی بود که بطور اختصاصی بحث توافق در انحلال نکاح را مورد بررسی قرارداد، با این حال خلاهای موجود در این قانون موجب گردید تا قانون گذار در سال ۹۱ اقدام به تصویب قانون حمایت خانواده جدیدی بنماید. این قانون مباحث جدیدی را در بحث حقوق خانواده مطرح نمود و همچنین بسیاری از مقررات موجود در قوانین پیشین را با توجه به شرایط روز اصلاح کرد. با این حال در این نوشته ما تنها قصد داریم به بررسی این موضوع در قانون مدنی بپردازیم.

قانون مدنی

این قانون به صورت جداگانه و انحصاری تحت عنوان طلاق توافقی این موضوع را بررسی نکرده است و آن را به عنوان یکی از مصادیق طلاق باین تحت عنوان خلع و مبارات آورده. (ماده۱۱۴۵) جدایی زن و مرد به نحو خلع و مبارات در دو صورت اتفاق می افتد که در این بخش قصد داریم به بررسی ماهیت این دو روش انحلال نکاح بپردازیم. نکته ای که در میان انحلال نکاح به موجب خلع و مبارات مشترک می باشد وجود کراهت است. که این کراهت در برخی موارد یکجانبه و از سوی زن می باشد و در مواردی دیگر دوجانبه می باشد.

مبارات

بسیاری از حقوقدانان معتقدند که با توجه به مفاد مندرج در ماده ۱۱۴۷ در این نوع از طلاق باید دو شرط اساسی را مورد نظر قرارداد. شرط اول همانطور که پیش تر اشاره شده کراهت زن و شوهر از هم باید به صورت متقابل وجود داشته باشد، و تنها کراهت از زوجه نسبت به زوج کافی نمی باشد زیرا این حالت از مصادیق خلع می باشد. همچنین اگر فقط مرد از همسر خود کراهت داشته باشد در هیچکدام از این دو دسته جایی نمی گیرد. از طرفی دیگر  براساس نص صریح قانون، عوضی که (مبلغ) زوجه به زوج می دهد نباید بیشتر از میزان مهریه باشد، زیرا در این نوع از جدایی حس کراهت میان زن و مرد مشترک می باشد و تنها اختصاص به زوجه ندارد، بنابراین نمی توان مبلغی را اضافه بر میزان مهریه از او طلب کرد.

شرایط طلاق توافقی

مقاله پیشنهادی: آنچه خانم ها باید درباره نفقه بدانند

خلع

در این نوع از انحلال نکاح زوجه به واسطه کراهتی که از زوج دارد با پرداخت مالی به شوهر که می تواند عین مهریه باشد یا معادل یا بیش تر و کمتر از آن از شوهر خود جدا شود. در این نوع از انحلال نکاح مرد حق ندارد تا در زمان عده رجوع کند، مگر پس از رجوع زن به فدیه. لازم به ذکر است رجوع زن به فدیه نیز درحالی ممکن است که شوهر امکان کسب آگاهی از این عمل زن را داشته باشد. همچنین اگر عین فدیه در زمان قبل از تسلیم به شوهر از بین برود، فدیه منحل و شوهر حق رجوع را خواهد داشت. همچنین ممکن است که زوج مانعی برای رجوع از طلاق ایجاد کند مانند ازدواج با خواهر زن، لازم به ذکر است این اقدام حق رجوع زن به فدیه را از بین نخواهد برد.

خلاصه

قانون مدنی به دلیل تاًخر نسبت به قوانین حمایت خانواده، بحث طلاق توافقی را به شکل سنتی و در قالب طلاق خلع و مبارات مورد بررسی قرارداده است که بر مبنای کراهت زن یا زن و شوهر از هم می باشد. برای کسب اطلاعات بیشتر درباره قوانین و مقررات کشور پیشنهاد می کنیم اپلیکیشن شهرداد را دانلود کنید و همراه خود داشته باشید.

منابع

یزدی امید، خانواده در نظم کنونی، انتشارات آوا، بهار۹۶

علوی محمدتقی، اشرفی مهدی، ماهیت حقوقی طلاق توافقی در نظام حقوقی ایران، آذر۹۷

طالب احمدی حبیب،، ماهیت حقوقی طلاق خلع، مجله مطالعات حقوقی دانشگاه شیراز، زمستان۹۱

یک دیدگاه

ارسال یک پاسخ

لطفا دیدگاه خود را وارد کنید!
لطفا نام خود را در اینجا وارد کنید