خانه املاک قوانین مربوط به اموال بدون مالک

قوانین مربوط به اموال بدون مالک

0
19
اموال بدون مالک

در حقوق مدنی مالی را که مالک خاص دارد ملک می‌نامند. اموال بدون مالک خاص را به سه دسته مباحات، مشترکات عمومی و اموال مجهول‌المالک تقسیم می‌نمایند. مباحات به هیچکس تعلق ندارد و افراد با رعایت قوانین می‌توانند از آنها بهره ببرند؛ مشترکات عمومی برای عموم جامعه هستند و افراد نمی‌توانند مانع استفاده دیگران از آنها شوند؛ و در انتها اموال مجهول‌المالک هستند که به اذن حاکم به مصرف افراد بی‌بضاعت می‌رسند. 

اموال بدون مالک

منشأ دعاوی ملکی در حقیقت ارتباط اموال غیرمنقول و انسان هاست که با توجه به نوع اموال و کاربرد آنها، احکام حقوقی‌شان نیز می‌تواند بسیار متفاوت باشد. لذا یک وکیل ملکی با توجه به نوع این اموال، احکام حقوقی آنها و اشراف بر آرای مختلف در این زمینه می‌تواند روند مناسبی را در این فرایند طی کند. در این مقاله، کارشناس حقوقی سایت شهرداد به این مسئله می‌پردازد که اموال غیر منقول بدون مالک به چه اموالی گفته می‌شود و حکم قانونی در خصوص این اموال به چه صورت است. 

با توجه به توضیحات فوق، باید مجددا خاطرنشان کرد که اموالی که مالک خاصی ندارند و به آنها اموال بدون مالک گفته می‌شود بر سه قسم‌اند:

الف) مباحات 

ب) مشترکات عمومی

ج) اموال مجهول‌المالک

اموال بدون مالک از نوع مباحات

مطابق ماده ۲۷ قانون مدنی مباحات آن دسته از اموالی هستند که ملک فرد خاصی نیستند و افراد می‌توانند آنها را مطابق قانون تملک کنند و یا اینکه از آنها استفاده کنند. مباحات را می‌توان به وسیله «حیازت» که همان تصرف و وضع ید و یا مهیا کردن وسایل تصرف و استیلاء است، تملک کرد. از آنجا که حیازت عمل حقوقی ایقاع است، لذا حیازت‌کننده باید اراده و قصد داشته باشد تا این عمل حقوقی صحیح واقع شود.

احیا و آباد کردن زمین

در خصوص مفهوم و چگونگی عمران و احیاء این اراضی، ماده ۱۴۱ قانون مدنی به تفصیل توضیح داده است که مراد از احیاء آن است که اینگونه اراضی با انجام اقدامات و عملیاتی که عرفاً آباد کردن محسوب می‌گردند، مانند زراعت یا درخت‌کاری، مورد استفاده قرار گیرند.

وکلای ملکی مجرب در این زمینه باید به این نکته توجه داشته باشند که انجام یکسری اقدامات مانند حفر چاه، ریختن مصالح در زمین و یا تحجیر (سنگ چین کردن دور زمین)، که همان اقدامات مقدماتی از ناحیه اشخاص است که به حیازت منتهی نشده است، به هیچ عنوان احیاء آن مال محسوب نمی‌گردد و این وکلا باید در روند پرونده‌های خود به این مسئله بسیار دقت نمایند.

مقاله پیشنهادی: لایحه نویسی چیست و چگونه انجام می شود؟

قوانین اموال بدون مالک

اموال بدون مالک از نوع مشترکات عمومی

دسته‌ای دیگر از اموال بدون مالک اموال و مشترکات عمومی نام دارند. مشترکات عمومی همانطور که از نامشان پیداست اموالی هستند که مالک آنها عموم جامعه می‌باشد و در راستای مصلحت عام استفاده می‌گردند، مانند خیابان‌ها، سدها و جاده‌ها. اداره و مدیریت این دسته از اموال بر عهده دولت است اما با امول دولت متفاوت می‌باشند. این تفاوت در چند جا ظهور پیدا می‌کند که در دعاوی مرتبط با اموال باید مورد توجه وکیل ملکی قرار بگیرد.

تفاوت مشترکات عمومی با اموال دولتی

– اموال عمومی همانطور که گفته شد مالک خاصی ندارند اما صاحب اموال دولتی خود دولت می‌باشد؛

– اموال عمومی تحت هیچ شرایطی قابل نقل و انتقال نمی‌باشند اما اموال دولتی با رعایت یکسری تشریفات مقرر قابل فروش هستند؛

–  اموال عمومی را نمی‌توان به سود طلبکاران دولت توقیف نمود اما اموال دولتی با رعایت مقررات مرتبط با توقیف این اموال، قابل توقیف می‌باشند؛

– در نهایت اینکه در اموال عمومی مرور زمان جاری نیست، یعنی اینکه اشخاص نمی‌توانند به بهانه آنکه مال غیرمنقول را به صورت مستمر در تصرف خود داشتند آنها را تملک کنند، اما در سایر اموال دولت مرور زمان جاری می‌باشد.

وکلای دعاوی ملکی باید در نظر داشته باشند که بر اساس مواد ۲۴ و ۲۵ قانون مدنی، هیچکس نمی‌تواند اموال و مشترکات عمومی را به تملک شخصی خود درآورد، این ممنوعیت اعم است از حیازت، خرید و یا به صورت کلی هرگونه قراردادی که با دولت برقرار گردد. همچنین بر اساس ماده ۲۵ قانون مدنی توجه به این نکته نیز ضروری است که استفاده انحصاری از این مشترکات ممنوع است، به این معنی که هیچکس نمی‌تواند مانع استفاده دیگر مردمان از این اموال به طور مثال خیابان‌ها و باغها شود. 

اموال بدون مالک از نوع مشترکات عمومی

مقاله پیشنهادی: نشانی تمام ادارات کل حقوقی بانک های کشور

سوال بسیار مهمی که معمولاً در روند پرونده‌های ملکی برای افراد به هنگام رجوع به وکلای متخصص در امور ملکی مطرح است بحث کوچه‌های بن‌بست است که در جواب باید گفت بر طبق مفهوم مخالف ماده ۲۴ قانون مدنی، به این نتیجه می‌رسیم که کوچه‌های بن‌بست ملک مشترک یا اختصاصی اشخاص محسوب می‌گردند و داخل در اموال عمومی نمی‌باشند، لذا مالکین می‌توانند در آن هرگونه دخل و تصرفی بنمایند.

اموال بدون مالک از نوه مجهول‌المالک 

قسم آخر از اموال بدون مالک، اموال مجهول‌المالک هستند. این اموال در حقیقت در مالکیت اشخاص می‌باشند، اما یا به هر دلیلی از جمله وقایع غیرمترقبه، مالک آنها معلوم نیست و یا اینکه اعراض (روی گرداندن و انصراف از مالکیت ملک) مالک مسلم نیست (اگر مسلم باشد جزو اراضی موات محسوب میگردد). با مشورت و اخذ نظر از وکلای مجرب دعاوی ملکی می‌توان این نکته را دریافت که این اموال در حقیقت در عالم ثبوت دارای مالک هستند، اما در مقام اثبات مالک مشخصی ندارند و به این لحاظ در دعاوی جزو زمین‌های مجهول‌المالک محسوب می‌گردند.

این اموال با اذن حاکم به مصرف افراد بی‌بضاعت و فقرا می‌رسد، یعنی افرادی که بالقوه و یا بالفعل قوت سال خود و عین واجب‌النفقه خود را با لحاظ شئون اجتماعی نداشته باشند. لازم به ذکر است که حاکم در اینجا با عنایت به اصل ۴۵ قانون اساسی و ماده ۳ قانون تأسیس سازمان جمع‌آوری و فروش اموال تملیکی و اساسنامه آن و بخشنامه رئیس قوه قضاییه اموال مجهول‌المالک ولی فقیه است و به همین دلیل ستاد اجرایی فرمان امام از جانب ولی فقیه مأذون در اداره اموال مجهول‌المالک در جهت کمک به فقرا گشته است.

اموال مجهول المالک

با عنایت به مطالب فوق و دسته‌بندی مذکور به صورت خلاصه مشخص گشت که اموال غیرمنقول بدون صاحب شامل مباحات، مشترکات عمومی و اموال مجهول‌المالک هستند.

مباحات به هیچکس تعلق ندارند و افراد با رعایت قوانین می‌توانند به حیازت آنها بپردازند، مشترکات عمومی برای عموم جامعه هستند و افراد نمی‌توانند مانع استفاده دیگران از آنها شوند و در انتها اموال مجهول‌المالک هستند که به اذن حاکم به مصرف افراد بی‌بضاعت می‌رسند و در نهایت اینکه در خصوص تمامی این مسائل مشورت با یک وکیل ملکی مجرب در این زمینه می‌تواند کمک فراوانی باشد. 

اگر بخواهید در این زمینه با قوانین حقوقی و شرایط آن بیشتر آشنا شوید میتوانید به اپلیکیشن حقوقی شهرداد مراجعه نمایید.

بدون دیدگاه

ارسال یک پاسخ

لطفا دیدگاه خود را وارد کنید!
لطفا نام خود را در اینجا وارد کنید