خانه سایر موضوعات حقوقی شرایط ثبت اختراع در حقوق ایران

شرایط ثبت اختراع در حقوق ایران

1
22
ثبت اختراع

بشر از ابتدای خلقت خویش با ساخت لوازم و ابزار متفاوت سعی در بهبود شرایط کیفی زندگی خود را داشته است. در سال‌های اخیر و پس از انقلاب صنعتی بحث ثبت اختراع در جهان به موضوعی حساس و پر چالش تبدیل شده است. زیرا کشورهای دنیا به‌خصوص کشورهای اروپایی سعی داشتند تا با انجام این کار اعتبار و قدرت جهانی خود را افزایش دهند. در ایران نیز این موضوع همواره وجود داشته که یک مخترع به چه صورت می تواند نتیجه تحقیقات و خلاقیت خود را ثبت کرده و از مزایای مادی و معنوی آن استفاده کند. در این نوشته قصد داریم تا به بررسی ابعاد حقوقی موضوع ثبت اختراع در ایران بپردازیم.

تعریف حقوقی اختراع

این مفهوم در قوانین بسیاری از کشورها تعریف نشده است و آن را به عهده مقام حاکم گذاشته‌اند تا در صورت نیاز اقدام به ارائه تعریف بنماید. با این حال تعدادی از کشورها نیز وجود دارند که اقدام به ارائه تعریف در این مورد نموده اند. و معمولاً دامنه آن را تا تعریف ابداعاتی که موجب توسعه در فناوری می شود محدود کردند. برخی در تعریف این اصطلاح عنوان کرده اند که اختراع ایده نوینی است که راه حل عملی برای یک مشکل مشخص در زمینه تکنولوژی ارائه می دهد. در اسناد بین المللی مثل کنوانسیون پاریس برای حمایت از مالکیت صنعتی تعریفی از این اصطلاح نشده است. 

تعریف حقوقی اختراع

مقاله پیشنهادی: کارفرما در مقابل کارگر چه وظایفی دارد؟

تعریف اختراع در قوانین ایران 

قانونگذار ایران در دو دسته از قوانین به صورت مستقیم و غیرمستقیم اقدام به تعریف این اصطلاح کرده است.

قانون ثبت علائم و اختراعات ۱۳۱۰

براساس ماده ۲۶ این قانون هر قسم اکتشاف یا اختراع جدید در شعب مختلف صنعتی یا فلاحتی به کاشف یا مخترع آن حق انحصاری می دهد که بر طبق شرایط و در مدت مقرر در این قانون از اکتشاف یا اختراع خود استفاده کند مشروط بر اینکه این اکتشاف مطابق مقررات در اداره ثبت اسناد تهران به ثبت رسیده باشد.

قانون ثبت اختراعات، طرح های صنعتی و علائم تجاری ۱۳۸۶

این قانون مقرر می دارد: اختراع نتیجه فکر فرد یا افراد است که برای اولین بار فرآیند یا فرآورده ای خاص را ارائه می کند و مشکلی را در یک حرفه، فن، فناوری، صنعت و مانند آنها حل می نماید.

حق ثبت چیست؟

شخصی که چیزی را پدید می آورد حق ثبت آن را خواهد داشت، به سخنی دیگر فقط مخترع آن هم با رعایت شرایطی می تواند تقاضای ثبت را داشته باشد. با این حال باید این نکته را در نظر گرفت که این عمل می تواند به صورت مشترک بوده یا دو شخص بطور کاملا مستقل اقدام به این کار کرده باشند و یا حتی ممکن است مخترع یا مخترعین تحت قرارداد سازمان یا شرکتی این عمل را انجام داده باشند که در این موارد حق و حقوق ناشی از ثبت آن با چالش روبرو خواهد شد. در این قسمت قصد داریم به شرایط ثبت در حالات مختلف بپردازیم.

سیستم اولین ثبت 

در صورتی که دو یا چند نفر به صورت مستقل از هم اختراع یکسانی را انجام داده باشند باید شرایطی را مد نظر قرارداد. به موجب ماده ۲۹ قانون مصوب ۱۳۱۰ کسی که بدوا مطابق با این قانون تقاضای ثبت آن را به نام خود می نماید مخترع شناخته می شود مگر اینکه خلاف ادعای وی در مراجع صلاحیتدار ثابت شود. همچنین در بند (ج) ماده ۵ قانون سال ۱۳۸۶ مقرر شده است که: هر گاه دو یا چند نفر مستقل از دیگری اختراع واحدی کرده باشند شخصی که اظهارنامه خود را زودتر تسلیم کرده و یا در صورت ادعای حق تقدم هر کدام بتواند اثبات کند در تاریخ مقدم اظهارنامه خود را به صورت معتبر تسلیم کرده اند مشروط بر اینکه اظهارنامه مسترد، رد یا مسکوت نشده باشد حق ثبت را خواهد داشت.

ثبت اختراع

مقاله پیشنهادی: قوانین مربوط به اموال بدون مالک

اختراعات اشتراکی

اگر دو یا چند نفر بطور مشترک یک محصول یا فرایند را اختراع کرده باشند و مخترعین مشترک متقاضیان ثبت باشند در این فرض بطور مشترک به نام همه آن ها ثبت می گردد و حقوق ناشی از آن نیز به تمامی آن ها تعلق خواهد داشت. البته این فرض در صورتی است که بیش از یک نفر بطور چشمگیر در ایجاد و تحقق آن نقش داشته باشد. 

اختراع اشتراکی ناشی از استخدام

در برخی مواقع این عمل به واسطه استخدام و اجرای یک قرارداد توسط مستخدم انجام می شود. در این جا سوالی که مطرح می شود این می باشد که در این صورت حق ثبت با مستخدم است یا کارفرما و اینکه اخذ گواهی و حقوق انحصاری ناشی از آن متعلق به کدام یک خواهد بود. در پاسخ به این سوال باید به بررسی دو قانون بپردازیم.

قانون حمایت از نرم افزارهای رایانه ای ۱۳۷۹

 این موضوع در حقوق ایران برای اولین بار در قانون حمایت از نرم افزارهای رایانه ای مصوب ۱۳۷۹ مورد بررسی قرار گرفت و بند ب ماده ۶ این قانون مقرر می کند: اگر هدف از استخدام یا انعقاد قرارداد پدیدآوردن نرم افزارهای مورد نظر بوده و با پدید آوردن آن جزئی از موضوع قرارداد باشد حقوق مادی آن به کارفرما تعلق دارد مگر اینکه در قرارداد به صورت دیگری پیش بینی شده باشد.

قانون ثبت اختراعات، طرح های صنعتی وعلائم تجاری ۱۳۸۶

این قانون در بند (هـ) ماده ۵ خود مقرر می دارد: در صورتی که اختراع ناشی از استخدام یا قرارداد باشد حقوق مادی آن متعلق به کارفرما خواهد بود، مگر اینکه خلاف آن در قرارداد درج شده باشد. بنابراین مشخص است که اگر هدف از استخدام پدید آوردن چیزی باشد حقوق انحصاری ناشی از آن متعلق به کارفرما خواهد بود. 

اختراع اشتراکی ناشی از قرارداد

جدای از موارد ناشی از استخدام، ممکن است پدید آوردن چیزی بنا به سفارش و بر طبق قرارداد پیمانکاری ایجاد شود. لازم به ذکر است شرایط در این مورد نیز بسیار به شرایط در حالت استخدامی شباهت دارد با این حال تفاوت هایی نیز متوجه آن ها می باشد. 

الف) اگر مستخدم بر مبنای زمانی که در اختیار کارفرما قرارداده است از او دستمزد بگیرد قرارداد استخدامی می باشد، اما اگر برمبنای کار و موضوعی که تعهد به انجام آن کرده دستمزد بگیرد قرارداد پیمانکاری خواهد بود.

ب) اگر نیروی کار در اختیار کارفرمای حرفه ای گذاشته شود تابع ضوابط استخدامی می باشد ولی اگر کار یا خدمتی را به عموم پیشنهاد می کند ولی طی قرارداد در مقابل شخص یا اشخاص خاصی تعهد به اجرای آن را می نماید قرارداد پیمانکاری می باشد.

خلاصه:

حق اختراع در نظام حقوقی ایران به رسمیت شناخته شده است و با توجه به شرایط موجود، روش های ثبت آن متفاوت خواهد بود که می توانید با مراجعه به اپلیکیشن حقوقی شهرداد با آنها آشنا شوید.

یک دیدگاه

ارسال یک پاسخ

لطفا دیدگاه خود را وارد کنید!
لطفا نام خود را در اینجا وارد کنید