سایر موضوعات حقوقی

شرایط اعطای تابعیت به فرزندان مادران ایرانی

قوانین در هر کشور باید حامی حقوق و تسهیل کننده روابط شهروندان آن کشور باشند. گاهی اتباع یک کشور مهاجرت کرده و به کشور دیگری مرتبط می شوند اما این مسئله سبب جدایی همیشگی آنان نمی شود چرا که افراد علاوه بر وابستگی های معنوی که نسبت به وطن خود دارند، به دلایل متعددی با کشور اولیه خود روابطی خواهند داشت که از نظر حقوقی، سیاسی، اجتماعی و … حائز اهمیت است. از مسائلی که در سالهای اخیر گریبانگیر مهاجران ایرانی به کشورهای دیگر بوده، موضوع تابعیت فرزندانی است که مادر آنها ایرانی و پدر آن ها غیر ایرانی می­ باشد.

تابعیت به چه معناست؟

هر کشوری قوانین به خصوصی در مورد تابعیت دارد و براساس آن، برخی افراد را تبعه خود می داند. به طور کلی کشورها در این باره دو رویکرد دارند؛ دسته اول کشورهایی هستند که هر کسی که در خاک آن ها متولد شود را تبعه خود می دانند و دسته دوم بدون توجه به مکان تولد، کسانی را تبعه خود می دانند که از پدر یا مادری با تابعیت همان کشور به دنیا آمده باشد. بدین ترتیب به محض تولد، میان فرد و یک کشور، رابطه ای برقرار می شود و فرد به عنوان تبعه آن کشور شناخته می شود. البته این امکان نیز وجود دارد که فرد به چند کشور ارتباط یافته و چندتابعیتی شود. 

تابعیت فرزندان مادران ایرانی

مقاله پیشنهادی: مزایای استفاده از مشاوره حقوقی

در کشور ما بر چه اساسی به شخص تابعیت ایرانی داده می شود؟

در کشور ما، در وهله اول تابعیت ایرانی به کسانی داده می­شود که پدر آن­ها ایرانی باشد؛ اینکه فرد در چه کشوری به دنیا بیاید، مادر وی تبعه چه کشوری باشد اهمیتی ندارد. بنابراین اگر مردی ایرانی در انگلستان با زنی فرانسوی ازدواج کند و صاحب فرزندی شوند، فرزند آن­ها به دلیل ایرانی ­بودن پدر خود، از نظر قوانین کشور ما، ایرانی­ست. البته در کنار این قاعده کلی، استثناهایی وجود دارد که سبب می شود در شرایط دیگری نیز فرد بتواند تابعیت ایران را به دست بیاورد. افراد غیرایرانی با داشتن شرایطی که در قانون مشخص شده، می­توانند درخواست کنند که به تابعیت ایران در بیایند. هم­چنین در برخی موارد، از طریق ازدواج زن خارجی با مرد ایرانی، وی ممکن است تبعه ایران شود. هم چنین برخی ساکنان کشور که تابعیت کشور دیگری را نداشته باشند، به شرط داشتن شرایط قانونی، ایرانی به شمار می­آیند.

ازدواج چه تاثیری بر تابعیت دارد؟

ازدواج یکی از راه­های کسب تابعیت جدیدی است. البته این مورد درمورد ازدواج دائم می باشد و شامل ازدواج موقت نمی شود. گاهی در اثر ازدواج فرد تابعیت قبلی خود را از دست می­دهد و گاهی هم علاوه بر آن، تابعیت جدید کسب کرده و دو تابعیتی می شود. در کشور ما، ازدواج مردان ایرانی تاثیری در تابعیت آنان ندارد و کماکان ایرانی باقی خواهند ماند اما هر زن خارجی که با مرد ایرانی ازدواج کند، تابعیت ایران را کسب خواهد کرد.

در مورد زنان ایرانی قضیه اندکی متفاوت است؛ علی ­الاصول زنان ایرانی با ازدواج همچنان ایرانی باقی خواهند ماند اما اگر براساس قانون کشور شوهر، تابعیت شوهر به وی داده شود، زن ایرانی از تابعیت ایران خارج و تبعه کشور شوهر می­شود. البته پس از فوت شوهر، طلاق توافقی و یا طلاق غیر توافقی می­تواند درخواست دهد و به تابعیت ایران برگردد.

پیش­تر زنان ایرانی که به دلیل ازدواج با مردان خارجی، تابعیت خود را از دست داده ­بودند، قادر به گرفتن شناسنامه ایرانی برای فرزندان خود نبودند. داشتن شناسنامه ایرانی از نظر مسائل متعددی چون تکلیف حقوق بازنشستگی والدین، ارث و … اهمیت دارد که در بسیاری از موارد سبب می­شد فرزندان این دسته از زنان، از این حقوق محروم شوند. این شرایط سبب شد در سال ۱۳۹۸ با تصویب قانونی برای این مشکلات چاره ­اندیشی شود.

گرفتن تابعیت برای فرزندان مادران ایرانی

کدام قوانین در این زمینه حاکم هستند؟

تا پیش از سال ۱۳۹۸ دو قانون در مورد تابعیت فرزندان زنان ایرانی با شوهر خارجی حاکم بودند: قانون مدنی و قانون تعیین تکلیف تابعیت فرزندان حاصل از ازدواج زنان ایرانی با مردان خارجی مصوب ۱۳۸۵

براساس این دو قانون، کسب تابعیت ایرانی برای فرزندان این زنان زمانی پذیر بود که خود فرزندان به سن ۱۸ سالگی برسند و در صورت نداشتن مشکلات امنیتی و سوء­پیشینه کیفری و هم­چنین اعلام رد تابعیت غیر ایرانی، تقاضای کسب تابعیت ایرانی نمایند. بنابراین مادران این فرزندان نمی ­توانستند تا پیش از ۱۸سالگی برای فرزندان خود شناسنامه ایرانی بگیرند. در سال ۱۳۹۶ به دنبال فوت مهندس پروفسور میرزاخانی که از شوهر خارجی خود دو فرزند داشت، موجی در جامعه شکل گرفت و سبب حساسیت افکار عمومی نسبت به این قضیه شد که چرا فرزندان پروفسور میرزاخانی باید از تابعیت ایرانی محروم بمانند. این مسائل منجر به آن شد قانون­گذار، به فکر اصلاح قانون بیفتد و شرایط را تسهیل نماید.

تصویب قانون جدید در سال ۱۳۹۸

قانون تعیین تکلیف تابعیت فرزندان حاصل از ازدواج زنان ایرانی با مردان  خارجی مصوب ۱۳۸۵ در سال ۱۳۹۸ اصلاح و مقررات جدیدی وضع گردید:

بر این اساس، چنان چه زنان ایرانی با مردان غیر ایرانی ازدواج کنند و صاحب فرزند شوند، می­توانند پیش از رسیدن فرزندانشان به سن ۱۸ سالگی تقاضای تابعیت ایرانی برای آنها کنند. تفاوتی ندارد فرزندان آن ها پیش از تصویب قانون، یعنی سال ۹۸، متولد شده باشند یا پس از آن. چنان­چه مادران این فرزندان درخواست تابعیت نکنند، خود آن­ها پس از رسیدن به سن ۱۸ سالگی نیز می­توانند درخواست تابعیت کنند. بنابراین چه قبل از ۱۸ سالگی و چه پس از آن، امکان اخذ تابعیت ایرانی برای این افراد وجود دارد. البته شرط کسب تابعیت در هر دو حالت، نداشتن مشکلات امنیتی است که وزارت اطلاعات و سپاه پاسداران در مورد آن تصمیم می­گیرند.

قانون تابعیت فرزندان مادران ایرانی

تکلیف فرزندان متولد شده از مادران ایرانی و پدران افغان در ایران

در برخی شهرهای کشور دیده شده که زنان ایرانی با مردان افغان فاقد اجازه سکونت که به صورت غیرقانونی وارد کشور شده ­اند، ازدواج کرده و بچه ­دار شده ­اند اما به دلیل خارجی­ بودن پدر، نتوانسته ­اند برای فرزندان خود تابعیت بگیرند. قانون جدید، مشکل این گروه از هم­وطنان را حل و امکان صدور پروانه اقامت برای پدر غیرایرانی نیز فراهم کرده است. بدین منظور پدر می­تواند پس از آنکه تابعیت ایرانی فرزند تأیید شد، درخواست داده و به شرط نداشتن مشکل امنیتی، اجازه اقامت بگیرد.

در اپلیکیشن حقوقی شهرداد می توانید تمامی قوانین مدنی و دیگر قوانین کشور مانند قوانین مربوط به چک برگشتی، انحصار وراثت و… را به تفصیل مطالعه نمایید.

نوشته های مشابه

یک دیدگاه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا