انحصار وراثت

مرگ پایان دنیا نیست. انسان حتی بعد از مرگش هم با خانواده و افراد نزدیک ارتباط دارد و این ارتباط از طریق انحصار وراثت انجام می شود. انحصار وراثت یعنی بعد از مرگ متوفی سهم ارثیه هر کدام از وراث به دقت مشخص شود. منظور از متوفی یا موت کسی است که از نظر قانون و دادگاه مرده به حساب بیاید. یعنی نمی توان برای کسی که مفقودالاثر شده انحصار وراثت را انجام داد.

چه کسانی می توانند وراث باشند؟

طبق قانون ارث تنها کسانی که نسبت سببی یا نسبی با متوفی دارند می توانند از او ارث ببرند. یعنی یا به واسطه پیوند های خونی و یا به واسطه ازدواج می توانند جزء وراث باشند. وراث به طور کلی به  دسته تقسیم می شوند

  • دسته اول: پدر، مادر، همسر فرزند
  • دسته دوم: پدربزرگ و مادربزرگ، خواهر، برادر
  • دسته سوم: عمه، عمو، خاله، دایی و فرزندان آنها
انحصار وراثت

هر کدام از این دسته ها به دسته پایین تر ارجحیت دارد. یعنی اگر افراد دسته اول زنده باشند ارث به افراد دسته دوم نمی رسد. طبق قانون ارث اگر کسانی بتوانند از هم ارث ببرند و در یک زمان فوت کنند، اگر تاریخ فوت یکی از آنها معلوم و دیگری مجهول باشد، فقط شخصی که تاریخ فوتش مجهول است می تواند از شخص دیگر ارث ببرد. اگر فرزندی زودتر از پدر و مادرش فوت کند، همسر و فرزندانش ارث نمی برند.

نکته دیگر اینکه وراث فقط تنها درصورت پرداخت حقوق دیون و ترکه متوفی می توانند از متوفی ارث ببرند. حقوقی مانند دیون مالی متوفی، قیمت کفن میت، وصیت متوفی و غیره است.

اگر متوفی وصیتی داشته باشد باید قبل از مرگ آن را به یک وکیل پایه یک دادگستری بدهد تا مراحل قانونی را انجام دهد. مطابق قانون ارث حتی اگر شخصی وصیت نامه داشت، قانون در ابتدا سهم وراث به فرض را ادا می کند و سپس به بقیه می رسد. در این زمینه وکلای موسسه حقوقی شهرداد می توانند به شما کمک کنند.

گواهی انحصار وراثت را چگونه تهیه کنیم؟

بعد از مرگ متوفی هر کدام از وراث و ذی النفعان می توانند اقدامات انحصار وراثت را شروع کنند؛ حتی طلبکار یا کسی که مسئول اجرای وصیت نامه است می تواند به دادگاه دادخواست بدهد.

نکته دیگر اینکه فقط در شورای حل اختلاف همان شهری که متوفی مستقر بوده باید پروسه دادخواست برای انحصار وراثت انجام شود. اگر محل استقرار متوفی مجهول باشد مبنا مرکز شورای حل اختلافی است که آخرین بار متوفی در آنجا بوده. گواهی انحصار وراثت توسط شورای حل اختلافی که که در محل فرد فوت شده صادر می شود که در این گواهی میزان دقیق ارثی که هر یک از وراث به سهم الارث دریافت می کنند مشخص می شود.

مراحل انحصار وراثت

مدارک لازم برای انحصار وراثت

برای اینکه فرآیند انحصار وراثت به درستی انجام شود باید متقاضی های دریافت ارث دادخواستی را به دادگاه محل سکونت متوفی تنظیم کنند. مدارکی که برای دادخواست به شورای حل اختلاف نیاز است عبارتند از:

  • شناسنامه متوفی و گواهی فوت او

بعد از اینکه شخصی فوت کرد باید پزشکی قانونی مرگ طبیعی او را تایید کند و سپس گواهی فوت او توسط اداره ثبت احوال صادر می شود. در پی صادر شدن گواهی فوت، شناسنامه متوفی باطل می شود. متقاضیان وراثت باید اصل گواهی فوت را به همراه کپی به دادگاه ارائه کنند.

  • اصل و کپی شناسنامه وراث

متقاضیان دریافت ارث باید در کنار اصل شناسنامه خود، کپی شناسنامه تمام وراث را تهیه کرده و به دادگاه مورد نظر بدهد. در این موارد اصل بودن شناسنامه وراث توسط یک مدیر دفتر دادگاه کنترل می شود. 

  • استشهادیه محضر

دادگاه مورد نظر لیست تمام کسانی که ارث می برند را تنظیم می کند. علاوه بر اینکه خود وراث باید این فرم را امضا کنند باید دو نفر غیر وراث که تمام وراث را می شناسند هم این فرم را امضا کنند.

  • مراجعه به اداره دارایی و دریافت گواهی مالیاتی

کسانی که ارث می برند باید لیست تمام اموال منقول و غیرمنقول متوفی را به اداره دارایی همان شهری که متوفی ساکن بوده تحویل دهند و رسید آن را دریافت کنند. این رسید باید با بقیه مدارک به دادگاه ارائه شوند.

  • وصیت نامه متوفی

وصیت نامه متوفی را که جنبه قانونی داشته به همراه بقیه مدارکی که ذکر شد باید به دادگاه برده شود.

انحصار وراثت چیست

انواع گواهی انحصار وراثت

گواهی انحصار ورثه به دو بخش محدود و نامحدود تقسیم میشود. اگر ورثه در آینده بخواهند اموال به ارث رسیده را خرید و فروش کنند باید این گواهی را ارائه بدهند. وقتی وراث پس از طی کردن مراحل انحصار وراثت که در ادامه ذکر می کنیم مدارک و مستندات را به دادستان ارائه بدهند، دادگاه در صورتی که متوفی ارث داشته باشد یکبار آگهی در روزنامه های کثیرالانتشار منتشر می کند تا اگر وارث دیگری وجود دارد به دادگاه مراجعه کند. هزینه این انتشار آگهی به عهده خود متقاضی است. اگر بعد از یک ماه کسی پیدا نشد دادستان با توجه به مدارک و دلایل متقاضی، سهم الارث را بین وراث تقسیم می کنند.

اگر در این مدت مشخص شده کسی اعتراض کرد، دادگاه یک جلسه ای را برگزار می کند تا به اعتراض متقاضی رسیدگی شود. مطابق بیشتر دادگاه ها حکمی که در این دادگاه نیز اعلام می شود قابل تجدید نظر و اعتراض است که توسط مشاوره حقوقی می توان آن را انجام داد. معترض می تواند در بازه یک ماهه به حکم دادگاه اعتراض کند.

در گواهی انحصار وراثت محدود، مدت زمان انتشار آگهی در روزنامه یک هفته است. 

چرا داشتن گواهی انحصار وراثت ضروری است؟

در انجام کارهایی مانند امور بانکی، امور حقوقی و امور ثبتی مانند خرید و فروش اموال به ارث رسیده وجود گواهی انحصار وراثت لازم و ضروری است. اگر وراث این گواهی را نداشته باشند امکان تقسیم و یا انتقال ترکه و انجام اموری که مربوط به ادارات دولتی  و بانک ها است وجود نخواهد داشت.

در چه مواردی وراث از ارث محروم می شوند؟

  • برده بودن
  • کفر
  • قتل
  • زنا
  • لعان
شرایط انحصار وراثت

آیا برای انحصار وراثت گرفتن وکیل ضرورت دارد؟

انحصار وراثت هم مانند هر قانون دیگری ماده ها، تبصره ها و پیچیدگی های خودش را دارد. گرفتن وکیل برای انحصار وراثت ضروری نیست اما اگر یک وکیل با تجربه و ماهر داشته باشید این مراحل با سرعت بیشتری طی خواهد شد. برای مشاوره حقوقی درباره میزان سهم الارث و روند تقسیم آن می توانید از وکیل آنلاین شهرداد استفاده کنید. با وکلای شهرداد دیگر نیازی نیست متقاضیان شخصا به شورای حل اختلاف مراجعه کنند و مراحل انحصار وراثت را طی کنند. وکیل تمام این کارها را انجام می دهد.

مهم ترین نکات درباره انحصار وراثت که باید بدانید

  • بعد از اینکه صحت و سقم پروسه انحصار وراثت ثابت شد، دادگاه سهم هر یک از وراث را تعیین می کند.
  • اگر بهای ترکه یا میراث متوفی بیشتر از ۲۰ میلیون ریال نباشد، دادگاه دیگر نیازی به انتشار آگهی ندارد و با توجه به مدارک و ادله، بعد از درخواست صدور گواهی انحصار وراثت می تواند ارث را بین متقاضی ها تقسیم و یا رد کند.
  • اگر هنگام فوت متوفی نطفه ای تشکیل شده باشد، جنین او هم جزء وراث به حساب می آید و باید حتما در دادخواست تنظیم گواهی انحصار وراثت، نام او هم لیست شود.
  • درمورد تقسیم ارث کسانی که در روستا زندگی می کنند، اگر ارزش و قیمت میراث بیش از ۳۰ میلیون ریال باشد، فقط یکبار آگهی در در دیوارهای روستا و معابر و مکان های عمومی آگهی منتشر می شود تا اگر معترضی بود مراجعه کند.
  • اگر محجور قیمی نداشت، دادستان می تواند به اسم محجور به درخواست صحت و سقم انحصار وراثت معترض شود.

تغییراتی که در قانون انحصار وراثت به وجود آمده است

در بخشنامه شماره ۳۸۳۸۴ که در تاریخ ۰۷/۰۷/۱۳۹۹ صادر شده اگر متوفی بیشتر از ۵۰ میلیون تومان ارث داشته باشد باید گواهی انحصار وراثت به صورت نامحدود صادر می شود؛ یعنی باید یک آگهی منتشر بشود. بنابراین اگر متوفی کمتر از ۵۰ میلیون تومان ترکه داشت گواهی انحصار وراثت به صورت محدود و بدون انتشار آگهی صادر می شود.

اگر یکی به مدارک شناسایی یکی از وراث دسترسی نداشتیم چه می شود؟

یکی از سوالات رایج که در مبحث انحصار وراثت مطرح می شود این است که اگر یکی از وراث همکاری نکرد یا به هر دلیلی مثلا اقامت در خارج کشور یا غیره به مدارک شناسایی ایشان دسترسی نداشتیم چه می شود؟ نیازی به نگرانی نیست. در چنین شرایطی اگر هر کدام از ذی النفعان یا متقاضیان درخواست کنند شورای حل اختلاف از ادراه ثبت احوال در این مورد استعلام می کند. 

قانون انحصار وراثت

هزینه انحصار وراثت در سال ۹۹ چقدر است؟

دولت در فرآیند انحصار وراثت سهمی نمی گیرد اما باید برای خدمات الکترونیک قضایی مبلغی حدود ۲۰۰ هزار تومان پرداخت کنید. خبر خوب اینکه هزینه نشر آگهی در روزنامه در سال ۹۹ رایگان شده است. هزینه مهم دیگر، هزینه وکیل است. همان طور که گفتیم گرفتن وکیل در این زمینه می تواند روند انجام کار را بسیار سریع و آسان تر بکند. در موسسه حقوقی شهرداد حق الوکاله انحصار وراثت در سال ۹۹ حدود دو میلیون و پانصد هزار تومان است.

پروسه انحصار وراثت چه مدت طول می کشد؟

بسته به صدور گواهی انحصار وراثت محدود یا نامحدود این مدت متفاوت است. در نوع گواهی نامحدود با وکلای کارکشته شهرداد می توانید ۴۰ روزه گواهی انحصار ورثه را بگیرید. در نوع محدود هم این مدت زمان به یک هفته کاهش پیدا می کند.

سوالات رایج درباره انحصار وراثت

  • آیا می توان از گواهی انحصار وراثت المثنی گرفت؟

بله. هر کدام از وراث یا ذی النفعان می توانند به شورای حل اختلافی که گواهی را صادر کرده مراجعه کنند و درخواست صدور المثنی کنند.

  • آیا حضور تمامی وراث در دادگاه لازم است؟

خیر. یکی از وراث می تواند به نمایندگی از باقی ورثه ها شناسنامه و مدارک را جمع آوری کند و به شورای حل اختلاف تحویل دهد. اگر می خواهید برای انحصار وراثت وکیل بگیرید نیازی نیست همه وراث حضور داشته باشند. یکی از آنها به موسسه شهرداد مراجعه کند و به ما وکالت بدهد کافیست.

  • آیا می توان به حکم دادگاه درباره انحصار وراثت اعتراض کرد؟

بله. همان طور که در ابتدای این مقاله اشاره کردیم در پرونده انحصار ورثه مانند بیشتر پرونده ها می توانید در مدت مشخص شده به حکم دادگاه اعتراض کنید تا در دادگاه تجدید نظر دوباره برسی شود.

  • دیرکرد در پرداخت مالیات یا گرفتن گواهی انحصار وراثت شامل جریمه می شود؟

خیر. اگر متوفی بعد از تاریخ ۰۱/۰۱/۱۳۹۵ فوت کرده باشد هیچ جریمه ای برای عدم پرداخت مالیات یا گواهی انحصار ورثه اعمال نمی شود، پس نگران نباشید.

  • در صورت گم شدن انحصار وراثت چه باید کرد؟

اگر همچین اتفاقی افتاد نگران نباشید. اگر شماره پرونده و شعبه را داشته باشید به راحتی می توانید کپی برابر اصل مدرک را درخواست کنید. اگر این شماره ها را هم ندارید اما می دانید شورای حل اختلاف در کدام شهر بوده و پرونده برای هفت، هشت سال اخیر بوده می توانید کد ملی در رایانه دادگاه یا شورا پیگیری کنید.

اگر پرونده قدیمی باشد برای پیدا کردن آن در بایگانی باید شماره پرونده و شعبه دادگاه را داشته باشید.

  • مراحل انحصار وراثت خانه چگونه است؟

اگر شما گواهی حصر ورثه را نداشته باشید وارث نمی تواند خانه را خرید و فروش کند. درمورد ملک حصر وراثت تقاضا می شود و پس از آن با دادن اظهارنامه مالیات بر ارث توسط یکی از ورثه، مالیات پرداخت می شود. سپس هر کدام از ورثه به تنهایی می تواند سهم خود را از ملک ولو با عدم رضایت سایر ورثه انتقال رسمی بدهد. بدیهی است که همه ورثه با هم می توانند کل ملک موروثی را به نام هر که بخواهد انتقال رمی بدهند و یا حتی به اداره ثبت اسناد مراجعه کنند و تقاضای سند تفکیکی  به قدرالسهم خود کنند مراحل انحصار وراثت خودرو هم مثل ملک است.

مجموعه شهرداد

 شهرداد یکی از بهترین و با تجربه ترین موسسه های حقوقی تهران است که از وکلای بسیار حاذق و با تجربه تشکیل شده است. شما برای طلاعات بیشتر درباره قوانین، ماده ها و تبصره ها می توانید اپلیکیشن حقوقی شهرداد که رایگان است را دانلود کنید. 

یک دیدگاه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا