شرایط ثبت ازدواج موقت چیست

صیغه، این کلمه ایی است که عرف جامعه ما برای نامیدن نکاح موقت مورد استفاده قرار می دهد. آن چه که در فقه متعه و در قانون نکاح منقطع نامیده شده است در قالب تنها یک کلمه و غالباَ‌ با بار معنایی منفی در جامعه ما مطرح می ­شود. اینکه چه دلایلی سبب شده که نهادی شرعی و قانونی میان مردم جایگاهی ناپسند پیدا کند تا حدی که مردم از بر زبان راندن نام اصلی آن نیز اجتناب کنند، ‌نیازمند ریشه­ یابی تاریخی و اجتماعی و نیز تحلیل و بررسی ملاحظات گوناگون موجود در جامعه می ­باشد. پرداختن به چنین مواردی، یقیناَ‌ نیازمند موشکافی ­های دقیق و چند جانبه می ­باشد. آن­چه ما به عنوان مشاوره حقوقی در این گفتار بدان خواهیم پرداخت لزوم ثبت یا عدم ثبت این نوع از ازدواج بر اساس موازین قانونی است.

صیغه موقت

ازدواج موقت، از شرع تا قانون

نظام حقوقی کشور ما مبتنی بر احکام و قواعد فقه شیعه استوار است و اصولاَ تمامی قوانین موضوعه کشور به لحاظ مطابقت باید با موازین فقهی سنجیده شده و عدم مغایرت آن­ها مورد تایید قرار بگیرد. مهم­ترین مستند پذیرش ازدواج موقت، آیه ۲۴ سوره مبارکه­ نساء می ­باشد. خداوند در این آیه می ­فرماید: «فَمَا اسْتَمْتَعْتُم بِهِ مِنْهُنَّ فَآتُوهُنَّ أُجُورَهُنَّ فَرِیضَةً …: و از هر کدام از زنان بهره ­مند شدید، مهریه او را به عنوان واجب مالی بپردازید…» کلمه متعه به معنای ازدواج موقت از فعل اسْتَمْتَعْتُم گرفته شده است. فقهای شیعه بر این اعتقادند که آيه فوق ­الذکر، ناظر بر جواز متعه می ­باشد. قانون مدنی ما نیز به تبعیت فقه اهل تشیع در ماده ۱۰۷۵تا ۱۰۷۷ ضمن قانونی دانستن نکاح موقت، آن را در کنار نکاح دائم به رسمیت شناخته است.

مفهوم ازدواج موقت

مطابق ماده ۱۰۷۵ قانون مدنی، نکاح موقت نوعی از ازدواج است که برای مدت مشخصی میان طرفین منعقد شده باشد. بر اساس سایر مواد قانون مدنی در این نوع از ازدواج،‌ علاوه بر معین بودن مدت، میزان مهریه نیز باید حتماَ مشخص باشد. در این نوع از ازدواج، مشخص بودن مهریه یا تعیین نکردن آن سبب بطلان عقد خواهد شد.

جاری شدن صیغه محرمیت در نکاح موقت

مرسوم است که برای ازدواج دائم طرفین نزد عاقد رفته و به وی وکالت می­دهند. جمله­ معروف من وکیلم که توسط عاقد بر زبان رانده می ­شود، و پاسخ مثبت به آن از سوی زن و مرد به عنوان ایجاب و قبول تلقی شده و سبب انعقاد عقد می­ گردد. باید توجه داشت ‌برای انعقاد نکاح لزومی به اعطای وکالت به دیگری نیست و زن و مرد خود نیز می­توانند با گفتن الفاظی که صریحاَ‌ دلالت بر ازدواج داشته باشد، عقد خود را منعقد کنند. در عرف جامعه معمولاَ ‌صیغه محرمیت را به زبان عربی جاری می ­کنند اما مطابق قانون مدنی نوع الفاظ و فارسی یا عربی­ بودن آن موضوعیت ندارد. در ازدواج موقت صیغه محرمیت را غالباَ‌ در قالب عبارات عربی آن یعنی: «زَوَّجتُکَ نَفسِی فِی المُدَّۀِ المَعلُومَۀِ، عَلَی المَهرِالمَعلُوم / قَبِلتُ» بیان می ­کنند.

عقد موقت

ثبت نکاح صیغه موقت

برای حفاظت از کیان خانواده و رعایت نظم عمومی، ثبت واقعه ازدواج از طرف قانون­گذار الزامی شده و تخلف از این امر، مجازات جزای نقدی یا حبس تعزیری را برای مرد به دنبال خواهد داشت. مطابق ماده ۴۹ قانون حمایت خانواده ۱۳۹۱ این الزام قانونی در خصوص ازدواج دائم برقرار شده و عدم ثبت صیغه را دربر نمی ­گیرد. بنابراین علی الاصول وقوع ازدواج موقت نیازمند تشریفات ثبت نخواهد بود و زن و مرد می­توانند بدون مراجعه به دفاتر اسناد رسمی ازدواج یا ازدواج و طلاق، صیغه محرمیت را بین خود جاری کنند.

موارد ثبت نکاح موقت

اگرچه مطابق قوانین، شکل­ گیری نکاح موقت بدون ثبت در دفاتر ازدواج و طلاق امکان پذیر می­باشد، لیکن در برخی موارد به جهت برخی ملاحظات اجتماعی، حقوقی و… قانون­گذار زن و مرد را ملزم به ثبت آن نموده است. مطابق ماده ۲۱ قانون حمایت خانواده،‌ در سه مورد زن و شوهر مکلف به ثبت ازدواج خود در دفاتر اسناد رسمی ازدواج یا ازدواج و طلاق خواهند بود. از جمله این موارد این است که طرفین میان خود توافق نمایند یا اینکه در عقد خود شرطی را مبنی بر لزوم ثبت، درج کنند. مورد سوم در صورتی است که پس از عقد، زن باردار شود که در این صورت برای پاسداری از نهاد خانواده و حفظ حقوق فرزند، ثبت ازدواج الزامی خواهد بود. لازم به ذکر است براساس ماده ۴۹ قانون حمایت خانوده ۱۳۹۱، عدم ثبت ازدواج موقت در این سه مورد، سبب مجازات کیفری برای مرد خواهد بود.

نحوه خواندن ازدواج موقت

آثار ثبت عقد موقت

به دنبال ثبت ازدواج در دفاتر ازدواج و طلاق، زن و مرد به طور رسمی تا پایان مدت، ‌به عنوان زن و شوهر شناخته شده و در مواردی که نیاز به اثبات این امر باشد می­توانند با ارائه سند نکاحیه به راحتی رابطه زوجیت خود را اثبات کنند. این امر در مراجعه به مراکزی چون هتل­ها و اقامتگاه­ها دارای اهمیت فراوانی است. هم­چنین چنان چه زوجه درصدد مطالبه حقوق قانون خود چون مهریه برآید به آسانی می تواند با در دست داشتن سند نکاحیه، به مراجع قضایی مراجعه نماید. البته این امر در خصوص زوج نیز مصداق پیدا خواهد کرد. به طور کلی ثبت ازدواج،‌ به رابطه میان طرفین رسمیت بخشیده و آنان در معرض شبه ناشی از روابط نامشروع قرار نخواهند گرفت.

خلاصه: ثبت ازدواج موقت الزامی نمی ­باشد. تنها در سه مورد نکاح موقت باید ثبت شود و برای آن مجازات تعیین شده است. توافق طرفین، شرط ضمن عقد و بارداری زوجه از موارد الزامی ثبت است. در پایان توجه داشته باشید که ازدواج موقت دارای تفاوت­ های دیگری با ازدواج دائم می­باشد که می­توانید مطالب دیگر ما را در سایت شهرداد در این خصوص مطالعه نمایید.

ارسال یک پاسخ

لطفا دیدگاه خود را وارد کنید!
لطفا نام خود را در اینجا وارد کنید