قرارداد وقف

قرارداد وقف چیست؟

از طریق وقف، ثروتمند به سراغ فقیر و نیازمند رفته و با وقف بسیاری از نیازمندی های عمومی برطرف می شود. قرارداد وقف نیز مانند تمام قرارداد های ثبتی، شامل نکات و شرایط خاصی می باشد که طرفین قرارداد ملزم به رعایت آن می باشند.وقف به افراد مختلفی تعلق می گیرد. وقف به اولاد یکی از این موارد می باشد.

وقف دو نوع دارد که به آنها وقف عام و وقف خاص می گویند.وقف عام در جایی به کار می رود که مال به صلاح عموم وقف شود مانند وقف بر مسجد، مدرسه و یا وقف بر نیازمندان. در وقف خاص نیز وقف کننده می تواند فردی را به عنوان اداره کننده اموال خود برگزیند. فردی که اموال به او وقف شده است می تواند اموال را در طول عمر خود اداره کند. بسیاری از فرق بین وقف خاص و عام را نمی دانند.

در قرارداد وقف چهار شخص باید وجود داشته باشد:

شماره 1- واقف: به شخصی گفته می شود که مالک مالی است و قصد وقف آن را دارد.

شماره 2- موقوف علیه: شخصی که مال در راه آن وقف می‌شود موقوف علیه گفته میشود و موقوف علیه  حق  استفاده از مال موقوفه را دارند.

شماره 3- متولی: شخصی که از جانب واقف برای اداره ی مال موقوفه مشخص میشود متولی گفته میشود ، متولی امین مال موقوفه است و نه نماینده ی واقف .

شماره 4- مال موقوفه: مالی که قرارداد وقف به موجب آن ایجاد می شود.

نکات مهم و کلیدی در مورد قرارداد دقف

وقف زمانی صحیح می باشد که مال به صورت کامل در اختیار واقف باشد و به عنوان رهن یا وثیقه در اختیار شخص دیگری نباشد.

واقف می تواند مواردی را در مورد شرایط مصرف مال وقفی مشخص کند که این شرایط بر سایر مقررات قرارداد وقف اولویت دارد.

وقف تریاک به هیچ وجه صحیح نمی باشد زیرا نمی توان تریاک را به صورت مداوم حتی برای درمان استفاده کرد.

چرا فروش مال وقف شده (موقوفه) باطل است؟

فروش مال موقوفه باطل می باشد اما استثنایی وجود دارد. اگر مال موقوفه ویران شود (مانند ملک) و امکان استفاده از آن وجود نداشته باشد و حتی نتوان آن را بازسازی کرد، فروش مال موقوفه صحیح می شود.

در اینجا نکته لازم به ذکر است که اگر قسمتی از مال موقوفه خراب شده باشد و قسمتی سالم مانده باشد، فرد فقط می تواند قسمت خراب را بفروشد.

چندین مورد از کارهایی که بعد از وقف نمی توان انجام داد

موارد زیادی در قرارداد وقف وجود دارد که واقف پس از وقف نمی تواند آنها را انجام دهد که قسمتی از آنها را بیان می کنیم.

شماره 1- وقف کننده (واقف) اجازه ندارد پس از وقف در آن تغییری ایجاد کند.

شماره 2- واقف نباید ورشکسته باشد. این نوع وقف صحیح نیست.

شماره 3- واقف نمی تواند مال غیر را وقف کند.

قرارداد وقف چند مرحله دارد؟

قرارداد وقف 2 مرحله دارد که در این قسمت به صورت کامل آن را بیان می کنیم.

شماره 1- ایجاب و قبول

شماره 2- قبض

  1. ایجاب و قبول 

طبق ماده 60 قانون مدنی “در قبض فوریت شرط نیست بلکه مادامیکه واقف رجوع از وقف نکرده است هر وقت قبض بدهد وقف تمام میشود”.

ایجاب و قبول سه نکته دارد که باید به آن توجه داشته باشید.

شماره 1- ایجاب و قبول از جانب طرفین، قابل رجوع می باشد، زیرا عقدی صورت نگرفته است.

شماره 2- ایجاب و قبول، در صورت فوت یکی از طرفین، از بین می رود.

شماره 3- ایجاب و قبول در صورت منع یکی از طرفین، باطل می شود.

نتیجه:

  1. ایجاب وقبول بدون قبض در وقف، با رجوع، منع و یا فوت هر کدام از طرفین از بین می رود. اگر هیچ کدام از این سه مورد نباشد، تا زمان حصول قبض، ایجاب و قبول از بین نمی رود.
  2. متوجه شدیم که قبض در وقف فوری نیست.
  3. مدت زمانی که از ایجاب و قبول می گذرد مهم نیست و تا زمانی که پایدار باشد، طرفین می توانند قبض بدهند.
  1. قبض

بعد از وقف مال موقوفه، عقد وقف صورت می گیرید و غیر قابل فسخ می باشد. بدین معنی که طرفین به هیچ وجه نمی توانند آن را بر هم بزنند.

طبق ماده 61 قانون مدنی “وقف بعد از وقوع آن به نحو صحت و حصول قبض لازم است و واقف نمیتواند از آن رجوع کند یا در آن تغییری بدهد یا از موقوف ‌علیهم ‌کسی را خارج کند یا کسی را داخل در موقوف‌ علیهم نماید یا با آنها شریک کند یا اگر در ضمن عقد متولی معین نکرده بعد از آن متولی قرار دهد یا خود ‌به عنوان تولیت دخالت کند.”

قرارداد وقف در راه خدمت به دیگران بسته می شود؟ 

آنچه حبس شده است باید در راه خدمت به دیگران مصرف شود. به همین دلیل واقف نمی تواند مالی را به سود خود و برای جبران ضررهای خود وقف کند و به طور کلی اگر قرارداد وقف بسته شود، باطل است. در این باره ماده 72 قانون مدنی اعلام می کند که “وقف بر نفس، به این معنی که واقف خود را موقوف علیه یا جزء موقوف علیهم نماید یا پرداخت دیون یا سایر مخارج خود را از منافع موقوفه قرار دهد، باطل است، اعم از اینکه راجع به حال حیات باشد یا بعد از فوت.”

در همین بین ماده 74 قانون مدنی بیان می کند که “در وقف بر مصالح عامه که خود واقف نیز مصداق موقوف علیهم واقع شود می تواند منتفع گردد.” همچنین در پی رو همین ماده می توان بیان کرد که ضرورتی ندارد که وقف بر بیگانگان شود و عواطف شخصی واقف در آن تاثیر گذار شود.

نکته بسیار مهم: 

نمونه ای از قرارداد وقف

طرفین قرارداد:

واقف:

خانم/آقای …………… فرزند …………. به شماره شناسنامه …………… کدملی ………………. متولد ………….. شماره تلفن ثابت ………………… همراه …………….

به نشانی ……………………………………..

 موقوف علیهم:

اولاد واقف و بعد از فوت هر یک از آنان اولاد متوفی الی غیر النهایه.

ماده 2- عین موقوفه

تمامیت ………. دانگ یک قطعه زمین به مساحت …… متر مربع دارای پلاک شماره ………… فرعی از ……….. اصلی مفروز و انتزاعی از پلاک ………….. فرعی از اصلی مذکور واقع در اراضی …………… بخش …………. ثبتی تهران به نام واقف و با جمیع توابع شرعیه و لواحق عرفیه آن اعم از عرصه بدون استثناء و با تمامی متعلقات و منضمات و تاسیسات مربوطه و با برق شماره پرونده ………………. و تلفن شماره …………………….. منصوبه در آن.

ماده 3- اداره و نظارت عین موقوفه

متولی:

شخص واقف مادام العمر می باشد و پس از درگذشت وی ارشد اولاد وی اعم از ذکور یا اناث نسلاً بعد نسل خواهد بود.

ناظر:

مادامی که واقف در قید حیات است ناظر ندارد و بعد از فوتش حق نظارت با اولاد وی اعم از ذکور یا اناث نسلاً بعد از نسل خواهد بود.

تبصره 1- اداره امور وقف با متولی و با نظارت ناظر خواهد بود که بابت حق التولیه و حق النظاره مبلغی معادل ……… درصد از بهای تقویمی ثمرات حاصله هر سال تعیین و بالمناصفه به  متولی و ناظر باید تأدیه گردد.

تبصره 2- چنانچه به هر دلیل متولی بعد از فوت واقف یا هر یک از متولیان بعدی فاقد شرط و صفت امانتداری گردد بنا به حکم دادگاه صالحه عزل گردیده و ارشد برادر یا خواهر متولی عزل شده جایگزین آن خواهد شد همچنین است در ارتباط با ناظر.

ماده 4- قبض عین موقوفه

حسب الاقرار واقف عین موقوفه به تصرف وقف داده شده و شخص واقف به عنوان متولی ضمن قبول تولیت وقف اقرار به قبض نموده و به اظهار صیغه صحیحه شرعیه وقف در تاریخ …………….. جاری گردید.

ماده 5- شرایط قرارداد

1-5- عین موقوفه همیشه باید به صورتی باشد که با بقاء عین بتوان از آن منتفع شد و حق افراز و تفکیک عین موقوفه ساقط است.

2-5- موقوف علیهم با تولیت متولی و با نظارت ناظر باید در نگهداری عین موقوفه و استفاده بهتر از آن کمال مراقبت و معاضدت را نموده به نحوی که همیشه در عین موقوفه اشجار مثمره بارور گردد.

3-5- منتفع حاصل از عین موقوفه بر حسب فرض (سهم هر پسر دو برابر سهم هر دختر) باید تقسیم گردد.

4-5- مادامی که همسر واقف در قید حیات است معادل یک هشتم از ثمرات باغ را باید به او تأدیه نمایند.

5-5- مخارج عامه عین موقوفه به ترتیب فرض مذکور در قسمت سوم مزبور به عهده موقوف علیهم می باشد.

6-5- بیع وقف جایز نیست مگر اینکه انتفاع از آن ممکن نباشد یا عمران آن متعذر باشد که در این صورت باید تبدیل به احسن به غرض واقف شود.

ماده 6- نسخه های قرارداد

این قرارداد مشتمل بر شش ماده و دو تبصره در تاریخ …….. به تعداد … با اعتبار واحد تنظیم، امضاء و مبادله گردید.

امضاء واقف                             امضاء موقوف علیهم                              امضاء نماینده اداره حج و اوقاف

با توجه به نکات ذکر شده در این مقاله متوجه شدیم که تنظیم قرارداد وقف که تمام مفاد قانونی آن به درستی بیان شده باشد. نیازمند دانش و مهارت در این زمینه می باشد تا در آینده برای دو طرف مشکلاتی حقوقی در این زمینه به وجود نیاید. شما می توانید با مراجعه به اپلیکیشن شهرداد ، درخواست مشاوره دهید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

همچنین ببینید
بستن
دکمه بازگشت به بالا