ازدواج موقت

صیغه 99 ساله ازدواج دائم است یا موقت؟

در ازدواج موقت که در عرف صیغه موقت نیز نامیده می شود باید مدت حتماً تعیین شود. مدت می تواند از یک ساعت تا چندین سال باشد و طولانی بودن مدت در ماهیت آن تغییری ایجاد نمی کند.

صیغه 99 ساله

از یک ساعت تا 99 سال. صیغه­ یک ساعته و صیغه 99 ساله احتمالاً به گوش شما آشنا باشد.

صیغه، عنوانی است که در عرف برای نام­گذاری ازدواج موقت استفاده می­شود. بسیاری از افراد بدون اطلاع از کم و کیف ازدواج موقت اقدام به جاری­ کردن صیغه موقت می­ کنند.

میان ازدواج موقت و ازدواج دائم تفاوت­های مهمی وجود دارد که عدم اطلاع دقیق از آن­ها، منجر به تضییع حقوق طرفین خصوصاً خانم­ها خواهد شد. بنابراین طرفین باید پیش از اقدام به این کار، نسبت به حقوق و تکالیف ناشی از ازداج موقت آگاهی یابند.

به سبب نقش پررنگ «مدت» در ازدواج موقت، در این مقاله نکات لازم را در خصوص صیغه 99 ساله شرح می­دهیم.

ازدواج موقت در تشیع

ازدواج موقت در مذهب تشیع مشروع بوده و مورد پذیرش قرار گرفته است. فقه های امامیه برای اثبات مشروعیت متعه یا همان نکاح موقت به آیه 24 سوره نسا و نیز اخبار و روایات و اجماع استناد می­کنند.

اگرچه ازدواج موقت در صدر اسلام و در زمان پیامبر اکرم (ص) در جامعه وجود داشته است، اما هم اکنون تنها مسلمانان اهل تشیع قائل به مشروعیت آن هستند و اهل تسنن، به استناد به فتوای خلیفه دوم، ازدواج موقت را ممنوع می­دانند.

صرف نظر از اختلافات بین اهل تشیع و تسنن در این خصوص، در قانون مدنی ما، ازدواج موقت در کنار ازدواج دائم مورد اشاره قرار گرفته و هم اکنون در نظام حقوقی ما مشروع و قانونی می­باشد.

اهمیت مدت در ازدواج موقت

با نگاه به قانون مدنی و مواد آن می­توان دریافت آن چه ازدواج دائم و موقت را از هم متمایز می­سازد، این است که زن و مرد در ازدواج دائم بدون توجه به مدت، قصد تشکیل زندگی مشترک دارند حال آن که در نکاح موقت تنها برای مدت زمان مشخصی می­خواهند با هم ازدواج کنند.

بنابراین می­توان گفت مدت، مهم­ترین عاملی است که سبب تمایز ازدواج دائم و موقت می­شود. البته تفاوت­های دیگری نیز بین این دو نوع ازدواج من جمله ارث بردن، مهریه، نفقه و … وجود دارد.

صیغه 99 ساله

پیش از پرداختن به جزئیات مدت در ازدواج موقت، باید خاطر نشان کنیم که صیغه، همان ازدواج موقت است. تفاوتی نمی­کند که صیغه­ محرمیت به مدت یک ساعت جاری شود یا 99 سال.

بنابراین اینکه صیغه را به مدت 99 سال تنظیم می­کنند در ماهیت صیغه تأثیری ندارد و احکام ازدواج موقت بر آن بار خواهد شد. البته در این میان، برخی از فقها و حقوق­دانان ممکن است نظر دیگری داشته باشند که در ادامه به آن می­پردازیم.

لزوم بیان مدت در ازدواج موقت

قانون مدنی در ماده 1076 به «لزوم بیان مدت» در عقد موقت پرداخته است.

براساس این ماده در ازدواج موقت چه برای یک ساعت باشد یا 99 سال، مدت باید کاملاً معین باشد. یعنی مدت باید به گونه ­ای ذکر شود که هرگونه ابهامی را از بین ببرد و طرفین به طور دقیق مشخص کنند برای چه زمانی می­خواهند در عقد یکدیگر باقی بمانند.

اگر طرفین مدت را تعیین کنند اما در خصوص اینکه این مدت از چه زمانی شروع خواهد شد، چیزی نگفته باشند، مدت از ابتدای عقد، محاسبه می­شود.

عدم ذکر مدت در ازدواج موقت

همان­طور که گفتیم مدت نقشی اساسی در صیغه 99 ساله دارد. در موردی که زن و مردی بدون مشخص ­کردن مدت، اقدام به جاری­ کردن صیغه محرمیت مابین خود کنند، اختلاف نظر وجود دارد.

برخی معتقدند در این صورت ازدواج موقت به کلی باطل است، در مقابل برخی معتقدند ازدواج باطل نیست اما از نوع ازدواج دائم محسوب می­شود. قانون مدنی ما در این مورد حکم خاصی مقرر نکرده است. به نظر می­رسد اگر ازدواج را دائم بدانیم، تکالیفی بر طرفین بار می­شود که مورد نظر آنان نبوده است.

صیغه 99 ساله ازدواج دائم است یا موقت؟

نکاح موقت محدود به زمان مشخصی است. گاهی ممکن است طرفین توافق نمایند که این مدت برای سال­ها طول کشد تا جایی­که بیشتر از عمر انسانی معمولی باشد. مثلاً زن و مردی 40 ساله، صیغه 99 ساله جاری کنند که طبیعتاً چنین ازدواجی تا زمانی که آن­ها زنده باشند، ادامه خواهد یافت.

پرسشی که به ذهن متبادر می شود این است که در چنین مواردی به دلیل طولانی ­بودن مدت، ازدواج را باید موقت بدانیم یا دائم؟

 توجه به قصد واقعی طرفین

برای پاسخ به سوال فوق، پیش از هر چیز باید به خواست واقعی طرفین توجه کرد. چنان چه قصد واقعی زن و مرد، نکاح موقت باشد، طولانی شدن آن موجب نمی­ شود ازدواج به نکاح دائم تبدیل شود.

چرا که در ازدواج دائم تعهدات متفاوتی برای طرفین وجود دارد که ممکن است نخواهند زیر بار آن بروند. برای اینکه به قصد واقعی طرفین پی ببریم، ابتدا باید ببینیم از چه واژه­ ها و عباراتی استفاده کرده ­اند.

توجه به اوضاع و احوال

علاوه بر الفاظ مورد به­ کارگرفته شده، باید به شرایط و اوضاع و احوالی که بر روابط طرفین حاکم است نیز توجه کرد. گاهی نشانه­ هایی وجود دارد که بیانگر این است طرفین واقعاً قصد برقراری رابطه­ ای طولانی داشته و در عمل در برابر یکدیگر تکالیف و تعهداتی را نیز برعهده گرفته اند که در ازدواج دائم برای زن و شوهرها مقرر شده است.

به عنوان مثال چنان چه زن و مردی صیغه 99 ساله داشته باشند، با هم در خانه­ ای مشترک زندگی کنند و مرد هزینه های زندگی هسمر خود را بپردازد ممکن است قاضی چنین برداشت کند که قصد واقعی طرفین ازدواج دائمی بوده است نه ازدواج موقت.

 دیدگاه قانون مدنی در مورد صیغه 99 ساله

قانون مدنی در مورد اینکه مدت ازدواج موقت چقدر باید باشد، ساکت است.

قانون­گذار، تنها در ماده 1075 قانون مدنی، به تعریف عقد موقت پرداخته و آن را در صورتی موقت می­داند که برای مدت معینی واقع شده باشد.

نتیجه اینکه در فتوای معتبر صیغه 99 ساله صحیح دانسته شده است. در مورد نوع ازدواج باید گفت، فقها معتقدند صیغه 99 ساله هم چنان ازدواج موقت است اما در برخی موارد که قرائن و شواهدی چون طولانی بودن مدت، شرط نفقه، زندگی در خانه مشترک و … وجود دارد باید جانب احتیاط را رعایت کرد و حکم به دائمی ­بودن ازدواج داد.

پرداخت نفقه در صیغه 99 ساله

در صیغه 99 ساله، نوع روابط طرفین تابع توافق آنان است. جز مهریه که میزان آن باید به طور دقیق مشخص شود، سایر موارد چون نفقه، نوع روابط، داشتن یا نداشتن فرزند و … بستگی به رضایت دو طرف دارد.

اصولاً مرد تعهدی در مورد پرداخت هزینه­ های زندگی همسر خود ندارد مگر اینکه طرفین با هم چنین شرطی را در عقد خود بگنجانند.

هم چنین در صیغه 99 ساله زن نمی­تواند از شوهر خود ارث ببرد و توافق در این زمینه امکان­پذیر نیست. در صیغه 99 ساله اگر شرط انفاق گنجانده شود، زوج باید هزینه مسکن، خوراک، هزینه های بهداشت و درمان و سایر هزینه­ های مربوط به زندگی زوجه را متقبل شود.

اما اگر چنین شرطی قید نشود ممکن است از سویی زوجه برای تأمین هزینه­ های زندگی خود دچار مشقت شود و از سوی دیگر به دلیل طولانی­ بودن مدت، امکان جدایی وجود نداشته باشد. پرسشی که در این فرض مطرح می­ شود این است که آیا زوجه می­تواند شوهر خود را ملزم به پرداخت نفقه نماید؟

توافق در خصوص نفقه در صیغه 99 ساله

مطابق قانون مدنی ما، در نکاح دائم زوج مکلف به انفاق همسر خود می­باشد اما این تکلیف در صیغه 99 ساله برای وی معین نشده است.

براساس ماده 1113 قانون مدنی، در صیغه­ی 99 ساله، زوجه در دو حالت مستحق نفقه می­باشد:

1-هرگاه در عقد، طرفین شرط کنند که به زوجه نفقه تعلق گیرد.

2-هرگاه عقد مبنی بر این جاری شود که زوجه حق انفاق داشته باشد.

منظور قانون از اینکه عقد مبنی بر نفقه جاری شود، چیست؟

ماده­ 1113 قانون مدنی، به شرط تبانی اشاره دارد. منظور از این شرط، شرطی است که طرفین بدون آن که به طور صریح و مستقیم در مورد آن توافق کنند، پیش از وقوع عقد، در مورد آن توافق کرده ­اند و در واقع شرایط و اوضاع و احوال به گونه ­ای است که نشان می­دهد طرفین عقد را با التزام به آن شرط منعقد می­کنند بدون آنکه از آن نامی ببرند.

وادارکردن مرد به پرداخت نفقه در صیغه 99 ساله

در صیغه 99 ساله ممکن است دو طرف در مورد اینکه شوهر مکلف به پرداخت هزینه­ های توافق کنند و بعداً نیز اوضاع و احوال نشانگر این توافق باشد. اما صریحاً مفاد این شرط را بر زبان جاری نکنند.

به عنوان مثال چنان چه زوج از وضعیت مالی خوبی برخوردار باشد و منزلی برای زوجه تهیه و مشترکاً در آن زندگی کنند، می توان  چنین استنباط کرد صیغه مبنی بر پرداخت نفقه به زوجه جاری شده است. در این موارد مرد موظف به دادن نفقه همسر خود بوده و در صورت استنکاف، می­توان وی را از طریق دادگاه الزام به این کار کرد.

البته باید توجه داشت پرداخت نفقه، جزء تکالیف مرد در صیغه 99 ساله نمی­باشد و برای مقررکردن چنین تعهدی حتماً باید به توافقات پیش از عقد، شرایط طرفین، امارات و نشانه­ ها نیز توجه نمود.

در پایان به خاطر داشته باشید

چنان چه قصد دارید با کسی پیمان ازدواج بببندید، چه ازدواج دائم چه ازدواج موقت، حتماً با وکیل پایه یک دادگستری مشورت کنید. هر عقدی برای شما تکالیفی را به دنبال دارد و در مقابل به شما حقوقی نیز اعطا می کند. اطلاع از این حقوق و تکالیف، چراغ راه شماست که وکیل دادگستری می­تواند آن را در اختیار شما قرار دهد.

برای بهره بردن از راهنمایی های یک وکیل پایه یک دادگستری می توانید به اپلیکیشن وکالت شهرداد مراجعه نمایید.

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

همچنین ببینید
بستن
دکمه بازگشت به بالا