تنظیم شکایت

شکایت از دولت چگونه است؟

نهادهای دولتی نهادهایی هستند که از بودجه دولت استفاده می نمایند و برای انجام امور حاکمیتی و اداره کشور انجام وظیفه می نمایند. بطور کلی در جایی که قوانین و مقررات و اصول کلی حقوقی و شرعی نقض شده باشد امکان طرح شکایت از دولت بر مبنای قانون وجود دارد.

برای شکایت از دولت، نهاد یا سازمانی دولتی بودن یا نبودن آن و نوع عمل مورد شکایت موثر در مرجع صالح برای طرح دادخواست خواهد بود.

از همین رو اعمال دولت به دو دسته اعمال حاکمیتی و اعمال تصدی تقسیم می گردند.

برای شکایت از دولت و مامورین واحدهای دولتی در نحوه ارائه خدمات و وظایف محوله ایشان می توان به سازمان بازرسی کل کشور مراجعه نمود و برای اعلام شکایت از دولت نسبت به تصمیمات و اقدامات واحدهای دولتی و شهرداری، سازمان تامین اجتماعی، نهادهای انقلابی، هیئت ها و کمیسیون هایی همچون کمیسیون ماده 100، هیأت حل اختلاف کارگر و کارفرما می توان به دیوان عدالت اداری دادخواست تقدیم نمود.

دستگاه های دولتی کدامند؟

برای اینکه بتوانیم علیه نهادهای دولتی تنظیم شکایت کنیم و آن را مطرح نماییم؛ ابتدا به ساکن باید مراجع دولتی را از مراجع غیردولتی شناسایی کنیم. اهمیت این مطلب در این است که در برخی موارد مرجع شکایت از دولت و سازمان ها و نهادهای دولتی متمایز از مرجع صالح برای طرح شکایت از نهادهای عمومی غیر دولتی می باشند که نام آنها در قانون فهرست آورده شده است.

بطور کلی سازمان ها، موسسات و نهادهایی که دولتی محسوب می شوند؛ توسط دولت شکل گرفته و به همین دلیل سهمی از بودجه عمومی بصورت سالانه برای آنها در نظر گرفته می شود؛ و وظایفی را برعهده دارند که از سوی یکی از قوای حاکم برای انها درنظرگرفته شده است که مربوط به اداره کشور و حاکمیت می باشد.

بنابراین دستگاه های دولتی وظایفی را که برعهده قوای سه گانه مجریه، مقننه و قضاییه و سایر نهادهای دولتی می باشد را انجام می دهند. وزارتخانه ها و سازمان های زیرمجموعه آن ها مثل شرکت ملی نفت ایران، بانک مرکزی، سازمان جهاد کشاورزی، سازمان امور مالیاتی، دیوان محاسبات، مرکز ملی رقابت و… دولتی می باشند.

برای چه مواردی می توان شکایت از دولت انجام داد؟

اصولاً از کلیه اقدامات اشخاص که منجر به نقض قوانین و مقررات گردد می توان در مرجع صالح شکایت از دولت نمود. اما باید به این نکته توجه داشت که امکان شکایت از دولت از نوع کیفری علیه دولت وجود ندارد! بنابراین صرفاً می توان طرح شکایت حقوقی و درخواست جبران ضرر و زیان را مطرح نمود.

بنابراین دولتی یا خصوصی بودن نهاد ناقض قوانین و مقررات تفاوتی در اصل موضوع ندارد و چنانچه تصمیم یا اقدام شخصی ناقض شرع اسلام یا قوانین و مقررات و اصول حقوقی باشد؛ می توان علیه آن شخص شکایت کرد و صرفاً مرجع آن در هر مورد متفاوت خواهد بود.

اعمال حاکمیتی و اعمال تصدی

اقداماتی که نهادهای دولتی انجام می دهند در دو بخش اعمال تصدی و اعمال حاکمیتی قابل بررسی می باشد. توجه نمایید که اعمال تصدی قابل شکایت در دادگاه عمومی بوده و اعمال حاکمیتی قابل شکایت از دولت  در دیوان عدالت اداری می باشد.

اعمال تصدی اموری هستند که شرکت یا موسسه دولتی برای کسب سود به آن می پردازد مثلاً شرکت دولتی به خرید و فروش و انعقاد قرارداد با اشخاص می پردازد و در این راستا قوانین را نقض نموده یا به تعهد خود عمل نمی کند که در اینصورت چون دولت در نقش یک تاجر عمل کرده می توان علیه وی همچون علیه سایر اشخاص در دادگاه عمومی طرح دعوا نمود.

اعمال حاکمیتی اموری است که دولت برای اداره امور جامعه انجام می دهد مثلاً سازمان یا نهاد دولتی آیین نامه، مصوبه یا تصویب نامه ای وضع می نماید یا تصمیم و اقداماتی از سوی سازمان دولتی در نظر گرفته می شود که موجب نقض حقوق افراد می گردد. این اعمال در هر مورد می تواند قابل شکایت از دولت در دیوان عدالت اداری یا سازمان بازرسی کل کشور باشد.

صلاحیت سازمان بازرسی کل کشور

براساس ماده 2 « قانون تشکیل سازمان بازرسی کل کشور» وظایف و اختیارات این سازمان تعیین شده است. این سازمان وظیفه نظارت و بازرسی بر کلیه نهادها و سازمانهایی که به نحوی از انحاء از بودجه عمومی استفاده می کنند را برعهده دارد.

شکایت به این سازمان باید کاملاً مستند و مستدل باشد و در خصوص موضوعاتی شامل نقض مقررات، عدم انجام و ارائه درست خدمات و وظایف محوله توسط مامورین و کارمندان و فساد و تخلف اداری و یا تضییع و تخریب اموال عمومی باشد.

این سازمان نهاد قضایی محسوب نشده بلکه یک نهادی نظارتی می باشد. بنابراین مانند نهادهای قضایی، رسیدگی با حضور طرفین و صدور حکم نخواهد داشت؛ بلکه این نهاد نظارت می نماید که دولت و مأمورین آن وظایف خود را به درستی انجام داده باشند.

چنانچه سازمان بازرسی کل کشور مواردی از تخلف و نقض قوانین و مقررات را مشاهده نماید آن ها را به مراجع مربوطه اطلاع می دهد و می تواند ارائه پیشنهاد و گزارش به مراجع ذی ربط نماید؛ اما امکان رسیدگی ماهوی و ورود به پرونده و صدور حکم را ندارد و در مواردی خود پرونده را به دیوان عدالت اداری ارجاع می نماید.

طرح شکایت از دولت در سازمان بازرسی کل کشور

سازمان بازرسی کل کشور شکایت مردم از مامورین یا کارمندان سازمان ها و نهادهای دولتی و عمومی را پذیرفته و چنانچه آن را مستند و مستدل تشخیص دهد به بررسی آن شکایت می پردازد.

می توان درصورت اعتراض به نحوه ارائه خدمات از سوی مامور دولت یا سازمانهایی که خدمات عمومی به مردم ارائه می نمایند؛ از طریق شماره 136 و یا بصورت حضوری و یا از طریق سایت این سازمان به آدرس ذیل طرح شکایت نمود.

https://shekayat.bazresi.ir/index8ecb.html?option=com_wrapper&view=wrapper&Itemid=134

صلاحیت دیوان عدالت اداری

فرض نمایید سازمان یا نهاد دولتی یا شهرداری مقرره ای وضع نموده که موجب اخذ وجهی به ناحق از شما گشته یا حقوق قانونی شما را تضییع نموده؛ یا امتیازاتی که می بایست در خصوص شما اعمال می شده توسط نهاد دولتی یا مأمور مربوطه نادیده انگاشته شده؛ در این حالت بعضاً تنها را یا آخرین راه می تواند طرح شکایت از دولت در دیوان عدالت اداری باشد.

مطابق اصل 173 «قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران» دیوان عدالت اداری مرجعی است که افراد می توانند از تصمیمات و اقدامات واحدهای دولتی یا مأموران آن ها در حیطه انجام وظایفشان به این مرجع شکایت نمایند. بنابراین دیوان عدالت اداری مرجع رسیدگی به شکایات علیه دولت محسوب می شود. 

توجه داشته باشید که، مطابق ماده 10 «قانون دیوان عدالت اداری» از اقدامات و تصمیمات شهرداری، سازمان تامین اجتماعی، نهادهای انقلابی نیز می توان در دیوان عدالت اداری شکایت نمود؛ با آنکه این نهادها عمومی غیردولتی محسوب می شوند.

همچنین می توان از تصميمات قطعي هیأت های رسیدگی به تخلفات اداری، هیات های حل اختلاف كارگر و كارفرما، هیأت های حل اختلاف مالیاتی و کمیسیون هایی همچون كميسيون موضوع ماده 100 و 77 شهرداري‌ها و از این قبیل کمیسیون ها در دیوان عدالت اداری شکایت نمود.

طرح شکایت از دولت در دیوان عدالت اداری

به منظور طرح شکایت از دولت  در دیوان عدالت اداری می بایست در فرم های مخصوص با خوانده قرار دادن نهاد دولتی یا عمومی که به اقدام آن معترض هستید و شرح خواسته، می توان فرم مربوطه را از طریق دفاتر خدمات قضایی الکترونیک به این دیوان ارسال نمود.

هم اکنون این امکان فراهم شده است که با ورود به سامانه ساجد در لینک ذیل و پر کردن اطلاعات مربوط، بدون نیاز به مراجعه حضوری در دیوان عدالت اداری ثبت شکایت نمود:

https://sajed.divan-edalat.ir/Users/SimpleLogin?ReturnUrl=%2F

برای آشنایی با اصول و قوانین موجود در خصوص شکایت از دولت می توانید به اپلیکیشن قوانین و مقررات شهرداد مراجعه نمایید و اطلاعات کافی به دست آورید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

همچنین ببینید
بستن
دکمه بازگشت به بالا